Heeft Hannah Arendt gelijk als zij spreekt over de banaliteit van het kwaad?

DSC_0717

Hannah Arendt spreekt over de banaliteit van het kwaad. Over de eenvoudige, onopvallende, maar o zo ambitieuze middenmannetjes, die blindelings orders uitvoeren in een organisatie met een hiërarchische structuur die top-down gericht is. Zij handelen en denken los van een intrinsieke, door hen zelf ontwikkelde, ethiek of moraliteit en leven overeenkomstig de heersende waarden en normen van de groep waartoe zij behoren. Niets bijzonders zult u zeggen. Inderdaad, niets bijzonders, totdat het er echt op aan gaat komen en er, meestal door zich snel ontwikkelende politieke omstandigheden, een beroep wordt gedaan op een autonoom, in de eigen persoon ontwikkeld, stelsel van ethische normen en waarden. Daar begint het fout te gaan. Het middenmannetje blijft vast houden aan de normen en de waarden van zijn groep, ook als die waarden inmiddels van alle medemenselijkheid zijn ontdaan. Het middenmannetje wil erbij horen, hij wil zich veilig verbergen in de grote machtige groep van gelijkgestemden. Het middenmannetje heeft niet het karakter, de moed en de wil om eigenstandig zijn positie te bepalen. Waarschijnlijk kan hij het gewoon niet en dat heeft mogelijk ook wel iets met intelligentie te maken.

De laatste tijd hoor ik overal om mij heen in winkels, op verjaardagen of tijdens andere evenementen de meest afschuwelijke dingen zeggen door van die grijze onopvallende middenmannetjes en vrouwtjes. Het zijn gewone mannetjes en vrouwtjes die er heel normaal uitzien en waarvan er dertien in een dozijn gaan. Zij zeggen de meest afschuwelijke dingen over hun medemensen. Zij zijn racistisch en vertonen geen spoor van empathie of compassie. Zij jagen mij door de vanzelfsprekendheid van hun wrede woorden behoorlijk veel angst aan. En zij gaan er voetstoots van uit dat ik er precies zo over denk.
Hoedt u voor deze wolven in schaapskleren. Hun inktzwarte, door en door slechte binnenste wordt slechts bedekt door een flinterdun laagje “beschaving” en het verdwijnt maar al te snel door de eroderende werking van hun schofterige, hebzuchtige consumentisme, hun laffe angst, hun rabiaat anti-intellectuele attitude en hun domme, banale conformisme. De geschiedenis heeft ons maar al te vaak laten zien waar deze achterbakse en keiharde verraders toe in staat zijn.
Ik vind dat Hannah Arendt terecht spreekt over de banaliteit van het kwaad.

Advertenties

3 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

3 Reacties op “Heeft Hannah Arendt gelijk als zij spreekt over de banaliteit van het kwaad?

  1. Wouter ter Heide.

    Bij het lezen van je Nieuwe post Rein John, ‘Heeft Hannah Arendt gelijk als zij spreekt over de banaliteit van het kwaad?’, moest in onwillekeurig denken aan de uitzending van 15 mei van Pauw & Witteman, waarin staatsecretaris Veiligheid en Justitie Fred Teeven aan de tand werd gevoeld over de illegalenkwestie ( http://www.joop.nl/kijk-nou/detail/artikel/21055_schrijver_ditmitri_verhulst_uit_walging_over_nederlands_asielbeleid/ ). Wat het asielbeleid betreft is zijn trouw aan het regeerakkoord te prijzen. Met trouw is immers niets mis! Wat de uitvoering van het asielbeleid betreft slaat onze staatsecretaris echter door, in de zin dat hij zich daar totaal mee vereenzelvigt. In feite gaf hij zich daarmee bloot en toonde hij zijn ware gezicht als de ambitieuze pion in het spel om de politieke macht, zoals dat wordt gespeeld door de regeringsploeg onder leiding van Rutte en Samsom. Een machtsspel met als doel het door beide heren in elkaar getimmerde regeerakkoord, koste wat kost in tact te houden. In de P&W-uitzending is Teeven daarin cum laude geslaagd. Hij bleef onvervroren vasthouden aan de eenmaal gemaakte afspraken in het regeerakkoord en de daaraan (niet door idealen maar door economische belangen ingeven) gekoppelde normen en waarden, waarin hij zijn eigen normen en waarden weerspiegeld ziet. Het is dan ook geen vraag waar Teeven zelf – ‘als mens met een eigen verantwoordelijkheidsgevoel’ – voor staat. Zijn zelf staat voor ‘de functie van staatssecretaris’ die ‘louter uitvoerder is van het regeerakkoord’. Gelukkig is over dat feit geen discussie mogelijk, omdat hij zichzelf ook zo afficheerde in de P&W-uitzending.
    Het positieve hiervan is dat er nu geen misverstand meer over kan bestaan dat deze regeringsploeg de samenleving geen wenkend perspectief te bieden heeft, alle scholing en retorische kwaliteiten van de dames en heren ten spijt.

  2. Beste Wouter,

    Bedankt voor je inhoudelijke reactie. Inhoudelijke reacties zijn zeer zeldzaam dus ik koester ze als de kroonjuwelen. Ja, het is het oude liedje. De sirenenzang van het bezit, de macht en de hogere sociale status. De mens wil erkenning en als het even kan, bewondering. Maar deze zaken zijn vluchtig, en dat niet alleen, zij corrumperen ook de menselijke geest. Men moet kennelijk een lange weg gaan om er ten diepste van overtuigd te geraken dat het leven meer te bieden heeft dan de strijd om de constructie en de instandhouding van een door zijn peergroup wenselijk geacht ideaalbeeld van de eigen persoon. Diep in “het zelf” liggen kostbare schatten te wachten op ontdekking. Ik heb het over creativiteit, empathie, zelfkritiek, maar ook over een eigenstandig, dus los van de medemens, vorm gegeven waardering voor de eigen persoon. Bij solide doordenking van het “zijn” zien we “het zelf” als het ware verdwijnen en worden we ons langzaam bewust van het gegeven dat wij slechts een onlosmakelijk onderdeel zijn van het grote geheel dat wij “leven” noemen. Een verstandige onthechting kan een diep gevoelde verantwoordelijkheid voor het eigen leven en dat van de medemens veroorzaken.
    Kortom, ik vind dat het belang van het ego meestentijds schromelijk wordt overschat. Een overschatting die vaak tot gevolg heeft dat men uiteindelijk met lege handen komt te staan.
    Onze regering heeft van bovenstaande geen flauwe notie en blijft volharden in het in stand houden van illusies. De economie als de ultieme zin van het leven, de medemens als biologisch productiemiddel om je eigen materiële doel te bereiken en de wereld als strijdtoneel van conflicterende belangen. Voorwaar een armoedige, mensonterende en onwaardige levenshouding, maar helaas wel een levenshouding die door de meerderheid der mensheid in woord en daad wordt onderschreven.
    Kom, ik ga maar weer eens in de tuin werken.
    Hartelijke groeten!

  3. Filip

    Zijn illusies die in stand gehouden worden nog illusies of is de ego maatschappij al een realiteit en is de filantropische maatschappij eigenlijk een illusie ?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s