Oudjaarsoverpeinzing. 2013

Er is een verschil tussen welvaart en vrijheid. Natuurlijk kan een schrijnend gebrek aan welvaart op zichzelf al een verstikkende beperking betekenen van je persoonlijke fysieke vrijheid, dat wil zeggen om, binnen redelijke en ethisch gedefinieerde gedragsregels, te doen en te laten wat je wilt. Nog geen vierhonderd jaar geleden waren de meeste mensen bijna de godsganse dag bezig met het produceren en vergaren van voedsel voor zichzelf en voor anderen. Dat betekende de facto een enorme beperking van de fysieke vrijheid. Om dat soort fysieke vrijheid gaat het mij echter niet. Mij gaat het om de geestelijke vrijheid en de relatief geringe vorderingen die we sedert de industriele revolutie gemaakt hebben daar waar het zou moeten gaan om het verkrijgen van die werkelijke geestelijke vrijheid. Qua welvaart en materiele vooruitgang zijn we er enorm op vooruit gegaan. De spectaculaire toename van de materië welvaart bracht ongetwijfeld een betere gezondheid, minder agressie en geweld en meer cultuur voor vrijwel alle westerse mensen. Maar tegelijkertijd heeft deze gigantische toename van kwantiteit en kwaliteit van bezit ons nog hechter vastgeklonken aan de kudde, aan de groep. Op een geraffineerde en vaak perverse manier, wordt in onze samenleving een illusie van geestelijke vrijheid in stand gehouden door de huidige machthebbers. Een illusie die op perfide wijze in stand wordt gehouden door het fenomeen van “het brood en de spelen” en de sluipende “commerciële” conditionering die daar onlosmakelijk aan verbonden is. Er is dus sprake van een werkelijkheid waarin grote groepen mensen worden gehersenspoeld door middel van, meestal commercieel geinstitutionaliseerde, groepsdwang. Een groepsdwang die op een perfide wijze wordt geregisseerd door de almachtige economische elite met behulp van de door van hen afhankelijke marketeers, bestuurskundigen en economen. Deze specialisten creëren en bestendigen, in opdracht van eerdergenoemde mondiale economische elite, een bepaalde “Way of Life” voor de grote economisch afhankelijke massa, die er slechts op gericht is het bezit, de macht en de status van de super rijken te vergroten. Het grote misverstand in deze is, volgens mij, dat die enorme toename van materiele welvaart gedurende de afgelopen vierhonderd jaar en de daarmede samenhangende fysieke vrijheid, een navenant toegenomen geestelijke vrijheid zou impliceren. Het tegendeel is mijns inziens waar. De gestandaardiseerde, conformistische en min of meer egalitair denkende consumptieverslaafde van nu is juist het resultaat van de industriele revolutie en de daardoor veroorzaakte explosie van materiële welvaart. Het heeft de westerse mens min of meer geestelijk gerobotiseerd. Het maakte de mens tot een inwisselbare anonieme productiefactor. Het maakte de mens steeds meer tot een middel dat rijken en machtigen (mis-)bruikten om hun materiele doeleinden na te streven. De eigenstandige mens als ultiem doel van denken en handelen verdween daarmede naar de achtergrond. De mens werd meer en meer gezien als een voorwerp, een anonieme productiefactor. Dat kon, denk ik, ook niet anders. Charles Darwin en Herbert Spencer (op zijn eigen wijze) hadden de mechanismen aangetoond die de dynamiek van het menselijk denken en handelen beheersen. Een “Struggle for Life”, in welks verlengde zich slechts niets ontziende bezitsdrang en brute machtswellust bevinden. Het adagium van het latere neoliberalisme.

 

Deze liefdeloze bezitsdrang en machtswellust leidt ertoe dat deze wereld steeds minder geschikt zal worden voor menselijke bewoning. Het signaleren en bekritiseren van deze destructieve ontwikkeling wordt door de echte rijken en machtigen der aarde afgedaan als pessimistisch doemdenken. De natuurvernietigers en hebzuchtige hogepriesters van het grootkapitaal op deze planeet glorifiëren hun nihilistische en baatzuchtige levenshouding en noemen zichzelf optimistisch de redders van de wereld. Hoe ironisch kan de werkelijkheid zijn!
De meeste mensen weten niet – gelukkig maar voor hen – dat ze in steeds heftiger mate geconditioneerd raken, nooit tevereden, steeds meer verslaafd aan het onophoudelijk excessief consumeren, steeds meer verslaafd aan moderne communicatietechnieken en een steeds williger een prooi voor de neoliberale roofdieren van deze wereld. Ik vind dat geen prettig idee en ik vind dat de mens tegen deze ontwikkeling in opstand dient te komen. Maar, en zoveel is mij inmiddels wel duidelijk, er zijn miljarden mensen die geen moeite hebben met deze gang van zaken. Zij genieten, hangen een ongebreideld, onethisch hedonisme aan en worden daar, zoals de statistieken van het leven van alledag laat zien, niet echt gelukkig van.
Het verhaal, of liever gezegd, de utopie van de werkelijk vrije mens is een hoopvol verhaal, maar volstrekt onbereikbaar, zoals een goede utopie betaamt. De mens is kwetsbaar en onnozel en dat zal wel altijd zo blijven.

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

2 Reacties op “Oudjaarsoverpeinzing. 2013

  1. Filip

    Eénmaal verslaafd bestaat er voor de verslaafde niets ergers dan dat zijn roesmiddel hem wordt ontnomen. Het vermoeden dat er daarvoor zelfs maar in de verte een bedreiging om de hoek gluurt doet de kudde junks op de vlucht slaan.
    Het is dus vechten tegen de bierkaai om deze verdoemden te proberen bekeren. Het ergste is dat junkies nieuwe junkies verwekken en ter wereld brengen.
    Zo komt het natuurlijk nooit goed, je kan je afvragen of het toevallig is dat er voor alles regels bestaan maar dat er voor de oorzaak van alle aardse ellende, namelijk de menselijke reproductie geen beperkingen of verplichtingen bestaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s