Scandinavische detectives. Ik las in de vakantie “De slager van Klein Birma” van Håkan Nesser.

Zweden

Zweden

Håkan Nesser is een van de belangrijkste Zweedse schrijvers van detectiveromans. Ik vind Håkan Nesser de beste in zijn soort. Hij paart humor en realiteitszin aan prachtige plots en verliest nooit de menselijke maat uit het oog.

Dit boek, ‘De slager van Klein Birma’, is er een uit de Barbarotti-reeks. Barbarotti is een door het leven geteisterde politie-inspecteur die het klappen van de zweep kent. Hoewel Barbarotti, zoals zijn naam al doet vermoeden, een Italiaanse vader heeft, is hij, naar mijn mening, het prototype van de Zweedse man. Namelijk een sonore kerel van weinig woorden maar wel iemand met een, kennelijk, diep gevoelsleven. Even een explicatie van mijn kant over stille mensen. Er zijn stille mensen die om, voor de hand liggende redenen, stil zijn, namelijk omdat zij in feite niets te vertellen hebben. Mensen zonder verhalen dus. Saai en stil. Je hebt ook een ander soort stille mensen op wie het spreekwoord van toepassing is: “Stille wateren hebben diepe gronden”. Welaan, zo’n persoon is m. i. Barbarotti.
Barbarotti denkt er fiks op los maar deelt zijn gedachten maar hoogst zelden met anderen. En als hij dit dan wel doet, dan toch alleen met de vrienden, collega’s en familie die hij vertrouwt. Bescheidenheid, humor en een licht cynisme vormen hiervoor de onderliggende redenen. Hij vindt dat de wereld al te veel bevolkt wordt door nietszeggende schreeuwers en door pompeuze en bombastische blaaskaken. Maar ho, wacht even, nu zet ik e.e.a. waarschijnlijk weer veel te zwaar aan, want Barbarotti is eigenlijk veel te mild van karakter om dergelijke etiketten op zijn medemensen te plakken. Bij hem blijft het voornamelijk bij goedwillende, milde spot.

Dit boek gaat over het “oplossen” van een ‘cold case’ die Barbarotti bij wijze van arbeidstherapie wordt toegeschoven nadat hij een groot persoonlijk verlies heeft moeten doormaken. Het gaat over tasten in het duister, over nagaan van vage aanwijzingen en over doodlopende deelonderzoeken. Ik zal niet verder op de inhoud van het boek ingaan want dat bederft de pret.

De scandinavische detectives munten uit in alledaagsheid, in het samenvallen met een werkelijkheid die iedereen kent. Het gaat over normale mensen en normale emoties. Het gaat over normale mislukkingen en levens die uiteindelijk uitmonden in misdaad als schijnbaar enige oplossing voor gerezen problemen. Er zijn geen spectaculaire auto-achtervolgingen, er zijn geen vuurgevechten met tot de tanden toe bewapende gangsters en het speelt zich niet af in een samenleving waarin misdaad eigenlijk de normaalste zaak van de wereld is, zoals in de geperverteerde Amerikaanse maatschappij. Men toont begrip voor de zwakkeren in de samenleving en men zoekt de werkelijke motieven achter de misdaad. De wereld wordt in ieder geval niet op een primitieve wijze opgedeeld in winnaars en verliezers. De personages voeren normale dialogen en bedienen zich niet van gelikte, modieuze en onwerkelijke one-liners. Kortom als we een Scandinavische detective lezen, lezen we een boek over een normale wereld met normale mensen en gaat het niet over een krankzinnige, commercieel totaal geperverteerde samenleving waarin zich slechts helden of schoften ophouden en waarin alle morele grijsgebieden zijn verdwenen.

In “De slager van Birma” wordt op een aangrijpende manier verhaald over ongelukkige mensen, over het alledaagse kwaad en over verkeerde keuzes. Mensen handelen goed of slecht afhankelijk van de context die hen wordt geboden door tijd en plaats. In dit boek vervaagt de scheiding tussen goed en kwaad. Het zet aan tot nadenken.
De plot is logisch, eigenlijk net zo logisch als het leven zelf.

De Scandinaviër is niet zo sterk een groepsmens als de Nederlander dat is. In Nederland zijn nog veel overblijfselen van die oude middeleeuwse Christelijke schaamtecultuur terug te vinden, met grote nadruk op de collectieve waarden en normen van de groep en daardoor, per definitie, met een wat minder sterk ontwikkelde individuele gewetensfunctie. Juist deze sterker ontwikkelde gewetensfunctie bij de individuele Scandinaviër maakt boeken zoals “De slager van Klein Birma” voor mij zo interessant. Men bepaalt op basis van eigen moreel kompas zijn eigen leven en zijn houding t.a.v de medemens en laat zich niet, zoals wij dat in Nederland gewend zijn te doen, al te sterk leiden door waarden en normen van de groep. E.e.a. maakt dat ik mij sterk voel aangetrokken tot de Scandinavische literatuur en de Scandinavische cultuur in zijn algemeenheid.
Dat is ook de reden dat zulk soort boeken mij steeds weer raken. Ik ben me bewust dat ik het noorden wellicht teveel idealiseer, maar het is gelukkig niet anders.

Daar komt nog bij dat ik vind dat Håkan Nesser qua stijl en formulering heel goed schrijft. Soms is het bijna literatuur!!

Ik heb dit boek met heel veel plezier gelezen en ben weer gesterkt in mijn gevoel dat ik heel erg graag in Zweden had willen leven. Maar helaas nemen gedane zaken nu eenmaal geen keer.

Advertenties

6 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

6 Reacties op “Scandinavische detectives. Ik las in de vakantie “De slager van Klein Birma” van Håkan Nesser.

  1. Zweden bezoeken kan altijd nog!

    Vriendelijke groet,

    • Natuurlijk, ik was reeds vele malen in Zweden. Toen ik nog heel jong was heb ik er zelfs een maand of vier, vijf rondgezworven. Ik heb toen op vele plaatsen in Zweden gewerkt en bij vele Zweedse families gelogeerd. Dat is me toen goed bevallen. De Zweden zijn stille mensen, behalve als ze zich een stuk in de kraag hebben gedronken, en dat gebeurt, volgens eigen waarneming, nog al eens. De Zweden zijn in zijn algemeenheid ook geen mensen van loze modieuze praatjes. Je kunt op ze bouwen. Uiteraard steeds in zijn algemeenheid gesproken. Volgend jaar gaan we weer naar Zweden op vakantie en zullen dan het vaak slechte weer op de koop toe nemen.

  2. Filip

    Oeverloos gezwets is de norm tegenwoordig, iedereen verwacht dat je lekker meeleutert, uitsluitend lichte conversatie aub.
    Overwin de walging of wees de zonderling…

    Geweldig…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s