“Tijdmeters”, “The Bone Clocks” David Mitchell.

DSC_2153

De schrijver is dus David Mitchell, die ook “Cloud Atlas” heeft geschreven. “Cloud Atlas” werd prachtig verfilmd en was een groot succes.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen. Het is een raadselachtig, magisch boek. Alledaagsheid en fantasie lopen op een natuurlijke wijze door elkaar. David Mitchell is een fantastische schrijver in beide betekenissen van het woord. Zijn hoofdpersonages worden, ondanks hun bizarre achtergronden, op een ambachtelijke en zeer deskundige wijze als levensechte, invoelbare en soms zelfs regelrecht toegankelijke mensen weergegeven. De inhoud, het verhaal van de roman lijkt vanzelfsprekend, maar wordt in werkelijkheid doorspekt met magische gebeurtenissen en raadselachtige figuren. Het geheel is op een bijzonder kundige en artistieke wijze neergezet.

Van dit boek heb ik een ‘project’ gemaakt. Ik heb me eigenlijk louter en alleen willen richten op taalgebruik en op stijl. Dat was niet makkelijk, omdat ik het boek eerst in het Engels heb gelezen. De schrijver neemt ons mee naar diverse ‘subculturen’ elk met hun eigen taalgebruik. Vooral het taalgebruik binnen de Engelse studentenwereld in de vorm van een eigen specifiek ‘jargon’ was voor mij soms moeilijk te doorgronden. Ik heb veel gebruik moeten maken van het woordenboek, maar dat bood lang niet altijd uitkomst omdat het woordgebruik daarvoor vaak veel te specifiek was. Over de inhoud van het verhaal zal ik natuurlijk niets verklappen.

Ik ben een groot liefhebber van de semantiek en let er daarom altijd op of een schrijver wel de juiste betekenis van een woord hanteert. Ook de stijl, de formulering van de zinnen vind ik van het grootste belang. De taal moet, in mijn ogen, goed en creatief gebruikt worden met gedoseerd gebruik van metafoor, beeldspraak, pleonasme, paradox, eufemisme, hyperbool, synesthesie, en wat men allemaal nog meer kan gebruiken om het taalgebruik te verfraaien.

Ik overdrijf denk ik niet als ik stel dat ik de taal, formulering en zinsconstructie veel belangrijker vind dan de daadwerkelijke inhoud van een boek. Voor mij dient het taalgebruik verrassend en artistiek te zijn, het moet getuigen van ambachtelijkheid; literatuur dient kunst te zijn en niet primair een utilitaire winstgevende bezigheid. En, hoe pedant het misschien ook klinkt, ik bepaal uiteraard helemaal zelf wat ik dienaangaande mooi en interessant vind. Ik kan bij beoordeling van kunst niet varen op de smaak van een ander. Wel kan ik ‘leren’ van de kennis die een ander inzake de kunst heeft verzameld. Een kennis die vaak nodig is om een artistiek product op zijn werkelijke esthetische merites te kunnen beoordelen. Maar om maar weer eens een stokoud en tot op het bot afgekloven cliché te gebruiken: “Over smaak valt niet te twisten”. En wat dat betreft betreur ik het dan ook zeer dat de alom aanwezige commerciële machten vaak een voor hen profijtelijke smaak of voorkeur opdringen door middel van geraffineerde marketing in de geniepig verborgen vorm van, in verlokking en verleiding verpakte, psychische dwang. Een psychische dwang in de vorm van een soort commerciële hersenspoeling die een lifestyle oplegt die wel heel erg ver afstaat van publiek belang dienende intenties ( intenties zoals bijvoorbeeld de bevordering van individuele authenticiteit en daaraan gerelateerde eigen smaak van consumenten). Het hele proces van list en bedrog heeft daarentegen alles te maken met de, soms schier pathologische, drang waarmede een bepaalde materialistisch ingestelde economische elite vaak rücksichtslos streeft naar het vergaren van geld, macht en verhoging van de eigen sociale status. Maar, tot zover, deze terzijde!! Ik liet me weer even meeslepen door mijn verontwaardiging!

Kortom, bij het lezen van een roman prevaleert bij mij altijd de esthetiek van het taalgebruik en niet de inhoud. De inhoud van een boek kan nog zo boeiend zijn, maar als het taalgebruik het door de grijze massa zo uitbundig geprezen jip-en-jannekeniveau niet ontstijgt, dan leg ik het boek al heel snel weer terzijde. Er zijn namelijk grenzen aan wat ik dienaangaande kan verdragen.

The Bone Clocks” heb ik, gezien bovenstaande, ook in Nederlandse vertaling gelezen en dan heet het dus “Tijdmeters”. De vertalers Harm Damsma en Niek Miedema hebben een prachtig stukje werk afgeleverd. Want zo’n boek vertalen is om den drommel niet eenvoudig. Zij geven er blijk van het Engels en het Nederlands tot in de perfectie te beheersen. Als er een prijs is voor vertalers, en die zal er ongetwijfeld zijn, dan verdient dit tweetal deze prijs te krijgen.

Ik vind het boek prachtig geschreven en vertaald. Het is verrassend omdat we een reis maken door de tijd tot in de relatief verre toekomst (2043!). Op deze reis vergezellen wij een diversiteit aan hoofdpersonages die allen een sleutelrol in het verhaal vertolken.

De moraliteit van het boek is vrij hoog. Het gaat om goed tegen kwaad. De chronometristen belichamen het ‘Goede’ en de Anachoreten vertegenwoordigen het ‘Kwade’. Het perspectief wisselt dus veelvuldig. Soms is de Ik-figuur een chronometrist, één keer is het een Anachoreet, en een paar keer is de Ik-figuur een neutraal sleutelpersonage, waarvan de eerste (1984: Hittegolf) en de laatste keer (2043: Sheep’s head) het echte hoofdpersonage t.w. Holly Sykes.

Het verhaal van het boek zit, ondanks de wonderen der magie en de bovenzinnelijke gebeurtenissen, logisch in elkaar. Het verhaal zoekt als het ware zijn eigen weg en lijkt wel op een betoverende wijze organisch opgebouwd te worden. Dingen lijken doodgewoon, maar zijn het dus niet. Wonderen ingebed in het leven van alledag. Wat wil je nog meer? Het boek raakt mij in zoverre dat ik het qua taalgebruik prachtig vind en ik het om die reden alleen al tot een van de beste boeken reken die ik de laatste tijd heb gelezen. Maar ook het verhaal is zeer de moeite waard.

Het laatste hoofdstuk van het boek – 2043 Sheep’s Head – is bijzonder beklemmend door zijn uitermate realistische beschrijving van een mogelijke zeer sombere toekomst. Het is helemaal niet moeilijk om je een dergelijke afschuwelijke toekomst voor te stellen, gegeven de arrogante en egoïstische nonchalance waarmede de huidige mensheid de dreigende gevaren van onze nabije toekomst negeert of bagatelliseert.

Een echte boodschap kan ik niet ontdekken, mogelijk geeft het boek wel een waarschuwing af om op een verantwoorde en liefdevolle wijze met onze kwetsbare planeet om te gaan.

Nogmaals, de stijl en de formulering van het totale verhaal zijn heel erg goed. Alleen al daarom zou dit boek gelezen moeten worden.

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op ““Tijdmeters”, “The Bone Clocks” David Mitchell.

  1. Geen happy end neem ik aan ?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s