Categorie archief: Uncategorized

Gedachtenspinsels over het beeld dat ik van mijzelf heb en het valse beeld dat ik, “filosofisch” gezien, wel met betrekking tot de ander moet hebben.

existentialisme-weird-2017

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mij valt steeds vaker op dat nogal wat mensen waarmee ik in het dagelijkse leven moet omgaan, een ietwat vertekend en rooskleurig beeld van zichzelf trachten te construeren. Zij leggen zich er op toe om in de loop van een interactie (praatje, gesprek, discussie, debat, vergadering etc.) op geraffineerde wijze een overdreven positief en somtijds zelfs regelrecht ongeloofwaardig beeld van zichzelf te creëren. Volgens mij was dat vroeger, voor zover ik het mij kan herinneren, toch iets minder het geval. Tijdens mijn opvoeding heeft men mij meegegeven dat je bescheiden moet zijn en dat je vooral de keizer moet laten wat des keizers is. Tevens werd mij duidelijk gemaakt dat, mocht je over bepaalde talenten beschikken, je toch min of meer moreel verplicht bent om met deze talenten te woekeren, maar ook dat je deze talenten mede ten faveure van de publieke zaak zou behoren aan te wenden. Constant werd ik tijdens mijn opvoeding gewezen op het fenomeen van de onbaatzuchtigheid en op de ethische noodzaak van altruïsme. Maar uiteraard ik ben in deze de maat niet en is het daarom best wel interessant eens na te gaan wat een zelfbeeld nou eigenlijk is en op welke wijze wij ons een beeld van onszelf en van de ander vormen.

De vragen zijn dus: hoe ontstaat het zelfbeeld bij de gemiddelde mens? Welke rol spelen anderen bij de totstandkoming van een zelfbeeld? Maar ook: hoe ontstaat ons beeld over de ander? En een vraag die daar, mijns inziens, ook mee te maken heeft: kunnen wij de werkelijkheid buiten ons eigen ‘IK’ (ons totale zelfbewustzijn) wel kennen als een absoluut objectieve, dus geheel buiten het subjectieve zelfbewustzijn bestaande, werkelijkheid ?

Eerst iets over de ‘gemiddelde’ mens. Wat betekend gemiddeld? Gemiddeld betekent: “het midden houdend tussen twee uitersten” en ook wel “die waarde, maat, grootte hebbend, die men verkrijgt door het totaal te delen door het aantal. Ook: (bw) dooreengenomen.

Inmiddels is wel duidelijk dat het idee van de ‘gemiddelde mens’ alleen als statistische entiteit voorkomt in de vocabulaire van, met name, de menswetenschappen. Dat is onder meer een van de redenen dat bijvoorbeeld keihard werkende rechtse mensen niet graag praten over ‘de gemiddelde mens’ en over allerlei algemeenheden, theorieën en toekomstvisies. Want echte conservatieve rechtse mensen, zo heb ik zelf meer dan eens kunnen constateren, hebben bijna allemaal een hartgrondige hekel aan de vervelende, confronterende ‘beuzelarij’ van de menswetenschappen. Zij kwalificeren de resultaten van deze wetenschap vaak als arbitrair en zweverig. De waarlijk rechtse mens gaat meer voor de evidentie van voorbeelden. Van keiharde voorbeelden uit de praktijk. Een voorbeeld, zo zegt men in die kringen, maakt vaak veel meer duidelijk dan duizend op wetenschappelijke bewijzen gebaseerde algemeenheden. Bovendien is een voorbeeld veel makkelijker te gebruiken voor het ‘bewijzen’ van het eigen gelijk. Je hebt het a.h.w. voor het uitkiezen. Welk voorbeeld komt het best overeen met jouw eigen maatschappij-opvatting! De humane wetenschap is immers niets anders dan een zoveelste mening, zo zegt men in die materialistische subcultuur maar al te vaak. En er bestaan ongeveer 7 miljard mensen, derhalve zeven miljard voorbeelden en zeven miljard meningen. En wat is een wetenschappelijke mening trouwens waard bezien in het licht van geld en macht.

Voor elk wat wils dus. De rechtse mens kan putten uit een schier oneindige bron van voorbeelden. Voor elke levensovertuiging een voorbeeld. Het staat ook heel stoer. Werken met keiharde voorbeelden uit ‘de praktijk’. Het geeft aan dat je midden in het volle leven staat. Je hebt zelf geconstateerd dat een specifiek mens een bepaald specifiek gedrag vertoond. Als dat gedrag je bevalt en het onderschrijft jouw kijk op de mensheid, dan kun je het stiekem alsnog veralgemeniseren en ten eigen bate aanwenden. En klaar is kees. Bevalt het je niet dan kun je altijd nog zeggen dat het maar een voorbeeld is.

Concluderend zal voor de een de gemiddelde mens als wetenschappelijk fenomeen wel bestaan en voor de ander bestaat de gemiddelde mens überhaupt niet.

Wat valt er te zeggen over ‘het beeld’? Wat bedoelen wij met het hebben van een ‘beeld’ over onszelf?

Een beeld is o.m. “de voorstelling van iets door be- of omschrijving in woorden”

“Cogito ergo sum”, ‘ik denk dus ik besta’. Volgens meneer Descartes. Je kunt dus zeggen dat het bedoelde ‘ik’ een wezen, een lichaam is, die een geest of een ziel heeft, met die ziel of geest dat lichaam gewaar wordt, het kan definiëren als zijn lichaam en daarom niet anders kan dan concluderen dat hij bestaat. Denken is een proces dat zich exclusief afspeelt in de spelonken van je eigen hersenpan. Met name het vooronder van de schedelruimte, de zgn. frontale kwabben (lobi frontales) die zich bevinden aan de voorkant van de grotehersenhelften, is betrokken bij behoorlijk veel psychische functies zoals impulsbeheersing, beoordelingsvermogen, probleemoplossing, planning, sociaal gedrag, taal en geheugen. Ervaringsfeit blijft echter dat je als wezen met een zelfbewustzijn de buiten het ‘ik’ liggende werkelijkheid slechts kunt kennen middels intensieve bemiddeling van je eigen brein. De werkelijkheid is zoals jij hem ervaart en niets anders!!! Filosofisch is deze stelling niet te weerleggen. De werkelijkheidservaring van de mens kan volgens de wetten van de simpele logica derhalve niets anders dan subjectief zijn. Desalniettemin manifesteert het ‘niet-IK’ (de buitenwereld) zich middels onze hersenfunctie toch als een reëel, buiten de eigen persoon existerend, fenomeen. En die manifestatie is, zoals ik het dus zie, een keiharde illusie Er is in feite niets objectiefs te bespeuren aan de door ons gepercipieerde werkelijkheid. De door mij gepercipieerde werkelijkheid bestaat logischerwijze alleen maar in mijn eigen brein en het is derhalve voor de hand liggend dat er daarbuiten geen sprake is van een eigenstandige werkelijkheid, van een “Ding an sich” zoals Immanuel Kant het zo treffend noemde (zie ‘Geschiedenis van de Filosofie’ voor beginners. Deel 2). Als u begrijpt wat ik bedoel! Solipsisme heet deze maffe, zij het onweerlegbare, gedachtegang, en het heeft, naar ik meen te weten, Maarten Biesheuvel tot de waanzin gedreven.

Wij, gewone alledaagse mensen, hebben een stilzwijgende afspraak met elkaar die behelst dat wij er van uitgaan dat de externe objectieve werkelijkheid wel degelijk bestaat. Er is immers sprake van een gezamenlijke, min of meer eenduidige ervaring van die werkelijkheid. In die werkelijkheid denken en acteren mijn medemensen en bestaat de buitenwereld. Vanuit die, misschien wel volstrekt illusoire, werkelijkheid lijken de ‘externe’ stimuli afkomstig te zijn die maken dat ik die werkelijkheid als een ‘ Ding an sich’ ervaar. Dat alles, d.w.z. het totaal aan prikkels afkomstig uit mijn directe en indirecte leefomgeving, vormen, samen met mijn genetisch blauwdruk, de context van mijn leven. Zij bepalen en construeren mijn leven; zij schenken de liefde, de veiligheid, de gehechtheid, de binding en het vertrouwen. Kortom, vanaf mijn geboorte vormen de hersenen langzamerhand, in samenwerking met alle specifieke individuele genetische kenmerken die bij de geboorte al aanwezig zijn, onder invloed van externe stimuli, een beeld van de buitenwereld, maar ook een beeld van de eigen persoon. Tot die buitenwereld behoren dus ook de beelden die ik construeer van mijn medemensen. En hier begint de ellende! Ik ervaar dienaangaande namelijk een grote en onoverbrugbare scheiding. Er staat een massieve muur tussen mijn |’IK’ en het ‘Niet-IK’ En dat is de reden dat ik het gevoel heb dat ik mijn medemens eigenlijk nooit echt bereik, dat de communicatie met mijn medemens altijd gebrekkig of zelfs afwezig is, hoe goed ik ook mijn best doe om voornoemde muur te doorbreken. Ik kan wel met ze praten, maar de taal waarvan ik me moet bedienen om te communiceren blijkt steeds weer een onvolkomen vehikel om gedachten over en weer adequaat en exact over te brengen. Leven met anderen is, in mijn ogen, dus per definitie altijd leven met heel veel, door jezelf en door anderen gegenereerde, misverstanden, desinformatie en verwarring. Daaruit volgt dat het beeld dat ik van mijzelf heb en dat voor een groot deel is gevormd op geleide van mijn, per definitie uiterst gebrekkige, interactie met het denken en handelen van anderen voor een groot deel onjuist is omdat de ander mij en ik die ander dus, zoals reeds eerder gezegd, in feite niet kan kennen. De enige die, louter logisch gezien, iets zinnigs, iets concreets, iets dat exact overeenkomt met de door mij gepercipieerde werkelijkheid, over mijn persoon kan zeggen of denken ben ik, per definitie dus, zelf. Wat de ander over mij meent te moeten zeggen of denken kan niet anders dan gebaseerd zijn op onvolledige, gefragmentariseerde en onjuiste informatie en berust, spijtig genoeg, soms ook op irrationele vooroordelen, kwaadaardigheid en haat, zijnde eigenschappen de op hun beurt voortvloeien uit de existentiële angst die elk (modern) mens kwelt, de diepgewortelde angst voor de dood, de angst voor de ander, voor het vreemde, het bedreigende; angst die in de krochten van het reptielenbrein van elk individu zetelt. Wat een ander dus over mij denkt is per definitie mijn subjectieve vertaling van een niet eenduidige en eigenstandige werkelijkheid. Ik moet het dus doen met een dubbele vertekening van de werkelijkheid. Blijft er dan nog wel een echte, zich volledig buiten mijn “IK” bevindende werkelijkheid over? Ik kom eigenlijk niet verder dan dat er kennelijk een, buiten mijn “IK” gelegen, bron is die zich middels externe stimuli aan mij kenbaar maakt. Verder valt er door mij niets over te zeggen.

Uiteindelijk staan wij moederziel alleen in het leven omdat het ons helaas niet gegeven is om daadwerkelijk contact met de ander te maken. Het blijft bij raden, bij vermoedens, bij waanbeelden.

Gelukkig is bovenstaande louter theorie en klinkt het ons, als nuchtere, keihard werkende, eerlijke en rechtvaardige mensen allemaal als baarlijke nonsens in de oren, terwijl het toch een min of meer logische gedachtegang is. Maar kennelijk totaal niet werkbaar in de praktijk. In werkelijkheid doen wij niet anders dan oordelen over de ander, doen wij vaak niets anders dan het exalteren van ons eigen denken en handelen en vinden wij het oordeel van anderen over ons doen en laten stiekem best wel belangrijk. Wat meer is, het oordeel van de ander is voor velen kennelijk nog veel belangrijker dan het eigen oordeel. Dat hele conglomeraat van relaties tussen het ‘IK’ en het ‘Niet-IK’ noemen wij het volle leven. Interactie met de hele wereld. Ja, wat dat betreft leven wij in een levensecht lijkende illusie. Is dat niet prettig?

Meneer Boeddha – wie kent hem niet?? – heeft er zo zijn eigen gedachten over. Hij verwerpt het ‘Zelf’ en ziet geen verschil tussen het ‘IK’ en het ‘Niet-IK’. Maar daarover later meer.

Advertenties

14 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

De VVD met Mark Rutte in de hoofdrol en de BV. Nederland. Een noodlottige combinatie.

dsc_5219

 

Het ‘gedachtegoed’ van de VVD, voor zover politiek relevant, focust zich met name op het individu, op de vrije markt, op het terugdringen van overheidsbemoeienis, op kosten-baten analyses en op de zegeningen van het vrije ondernemerschap. Bij een dergelijk gedachtegoed past een bepaald soort mens en vice versa. Een mens die van macht houdt, die een materialistische levenshouding heeft, die concurrentie, competitie etc. verheerlijkt en die in ieder geval niets heeft met solidariteit en inlevingsvermogen. Zo’n mens heeft een hartgrondige hekel aan grote verhalen, aan het formuleren van beleid voor de middellange toekomst en eigenlijk aan alles wat zijn eigen hedonistische levenswijze in het ‘hier en nu’ in de weg staat. Een VVD’er is dus een sterk ik-gerichte hedonist die, als het om de economie gaat, zijn medemens louter beschouwt als middel om zijn eigen hedonistisch-materialistische doel te bereiken. Het is derhalve niet verwonderlijk dat de VVD een anti-sociaal beleid voert en daarmede in de voetsporen treedt van de grondlegger van het rabiate rechtse denken t.w. mevrouw Ayn Rand. Een mevrouw, die zichzelf filosoof noemt, in Nederland niet of nauwelijks bekendheid geniet, maar desalniettemin het totale economische denken in de Verenigde Staten op een beslissende wijze heeft beïnvloedt. Alan Greenspan, Fred Hayek, Milton Friedman etc traden met graagte en met volle overtuiging in haar anti-sociale voetsporen. Het adagium van Ayn Rand luidt: “Greed is Good, Altruisme is Evil” . Zoiets als: “Ieder voor zich en God voor ons allen”. Ik heb me door haar slecht geschreven romans en haar zogenaamde ‘wetenschappelijke’ werk heen geworsteld. Werk waarin zij virulent egoïsme en anti-sociaal gedrag op een, overigens uiterst vileine, wijze, verdedigt en verheerlijkt. In ieder geval niets voor mij.

Mark Rutte vindt mevrouw Rand een bezielende persoonlijkheid en hij heeft meerdere malen publiekelijk zijn waardering voor haar ‘gedachtegoed’ uitgesproken. Hij sluit zich aan bij al diegenen die de zin van hun bestaan louter en alleen definiëren als een individuele strijd om een zo groot mogelijk deel van de economische koek te bemachtigen; een verbeten en stressvolle, individuele worsteling op het slagveld van de economische schaarste. Hij onderschrijft daarmede de exaltatie van de hebzucht.

Het leven van de gemiddelde VVD’er draait, zoals de recente geschiedenis inmiddels talloze keren heeft aangetoond, primair om het welbegrepen ‘Eigenbelang’ en natuurlijk niet om het ‘Algemeen Belang’. De huis-tuin-en-keuken-VVD’er lost dit probleem heel eenvoudig op door te beweren dat zijn eigenbelang samenvalt met het algemeen belang. De gemiddelde VVD’er streeft fanatiek naar geld/bezit/winst, jaagt persoonlijke macht na om dat alles te verkrijgen en eist onafgebroken respect, aanzien en een steeds hogere sociale status op. De gemiddelde VVD’er is in vrij hoge mate anti-intellectueel en pragmatisch op een geniepige egocentrische manier. Binnen dit gedachtegoed voelt Mark Rutte zich, net als alle andere VVD’ers, als een vis in het water.

In het kader van bovenstaande valt het niet te verwonderen dat de VVD, als politieke partij, niet primair het algemeen belang als richtsnoer heeft, maar het eigen economische groepsbelang. Het belang dus van die groep mensen die het monomaan streven naar het vergaren van kapitaal/bezit/winst, macht en een steeds hogere sociale status als de ultieme zingeving van hun leven zien. De kapitalisten die wars zijn van solidariteit en die het zorgen voor de zwakkeren zeer zeker niet als hun taak zien. De kapitalist deelt de wereld als vanzelfsprekend op in “sterk” (hijzelf natuurlijk) en “zwak” (de ander dus, die niet rijk, machtig etc. is). De kapitalist verdient het geld en zorgt voor de banen, de zwakkeren (ouderen, zieken, gehandicapten, werkelozen, uitvreters en klaplopers) vormen samen die verduiveld lastige kostenposten (problemen) die aan zijn winsten knagen. Kortom: sterk is goed, zwak is slecht. De mensheid valt te verdelen in “Winners” en “Losers”. Voorwaar,een simpele, maar vooral liefdeloze en onbarmhartige levensopvatting!

De VVD is de politieke samenballing van de economische macht in Nederland. De VVD ziet Nederland als een besloten vennootschap die winst moet maken. Bij zo’n opvatting behoort uiteraard een strategie. Allereerst dient de economische elite ervoor te zorgen dat op alle sleutelposities in Nederland VVD’ers en/of ondernemers zitten. Deze sleutelfiguren dienen ervoor te zorgen dat ondernemers c.q.VVD’ers bij het maximaliseren van hun winst geen haarbreed in de weg wordt gelegd. De politiek staat dus geheel ten dienste van de economische elite. Deze elite kan met veel geld, met uitgekiende marketing en met beloften van nog veel meer macht ten faveure van hun slippendragers, een machtsstructuur creëren die andere participanten aan het politieke proces ver achter zich laat. Dit zal steeds meer ten koste gaan van het democratisch gehalte van onze samenleving. In de nabije toekomst zal de democratie het steeds vaker moeten afleggen tegen de economische dictatuur van een kleine, hebzuchtige, machtsgeile en op status jagende economische elite die er met geraffineerd gebruik van verbale rookgordijnen, perverse leugens en valse beloftes zelfs in zal slagen het pauper-populisme voor zich te winnen en te laten werken.

Het is derhalve aan de zachtaardigen en wijzen dezer aarde om nog enige tegenkrachten te mobiliseren in de strijd tegen de steeds verder voortwoekerende hebzucht, afgunst, liefdeloosheid en onverschilligheid.

Maar nu terug naar de realiteit van deze tijd, terug naar de handel en wandel van Mark Rutte en de hem omringende politieke coterie.

Mark Rutte is een ras VVD’er. Mark Rutte en zijn politieke vazallen zijn de (met ons belastinggeld) goed betaalde zetbazen van de eerder genoemde kleine economische elite. Deze kleine groep “Wheelers en Dealers” kan putten uit een enorme reservoir aan management- en marketingtechnieken die hen, gezien hun monomane gerichtheid op bezit, macht en status, als van nature aankleven en van welke technieken zij, als was het de normaalste zaak van de wereld, op een gladde en onethische wijze misbruik maken om hun ‘zwakkere’ medemensen te bedriegen en te bestelen. Voor Mark Rutte is persoonlijke macht het alfa en het omega. De machtigste politieke man van Nederland is de minister president. Mark bekleedt die functie al bijna 8 jaar. Hij wil die macht niet kwijt raken. Zeker niet aan zo’n wrokkige en gefrustreerde non-valeur als Geert Wilders. Geert Wilders met een economische agenda die nog linkser zou zijn dan die van de Socialistische Partij!! God verhoede dat de economische elite haar machtsmonopolie aan de leider van het wraakzuchtige lompenproletariaat gaat verliezen. Maar bij de volgende verkiezingen wordt de PVV wel verreweg de grootste partij. Zij rekenen op minstens veertig zetels! En in de peilingen reiken zij al maar hoger en hoger. De licht fascistoïde ‘Vox Populi’ laat zich niet langer apaiseren; zij schreeuwt, tiert, scheldt en beledigt dat het een lieve lust is. De sociale media lopen elke dag weer vol met gefrustreerde pauper-rancune. Het populisme heeft de wind in de rug nu meer dan 60% van het Nederlandse electoraat op geleide van ordinaire hebzucht, afgunst, xenofobie, en elite-haat rechts tot extreem rechts is gaan denken en handelen. “Links” is een scheldwoord geworden. Solidariteit en empathie wordt beschouwd als bijzonder slechte en ondermijnende eigenschappen. En tot overmaat van ramp is in het beloofde land, de Verenigde Staten, een uiterst onfatsoenlijke, megalomane, ziekelijk narcistische psychopaat tot President gekozen door het aldaar residerende extreem rechtse, oerconservatieve, racistisch fascistoïde, commercieel uitgebuite en politiek dolgedraaide electoraat.

Mark Rutte en de VVD houden hun hart vast. Er waart een spook door Nederland. Het spook van het fascisme. Een spook dat velen herkennen en op heimelijke wijze als een goede bekende verwelkomen. Een spook dat namelijk al eens eerder door Nederland waarde!

De PVV mag dus van de VVD onder geen voorwaarde in de regering komen. Mark Rutte c.s. willen hun economische machtspositie niet verliezen. Na de verkiezingen op 15 – 3- 2017 zal de grootste partij bij de coalitievorming, de PVV dus, de minister president leveren en heeft Mark Rutte het nakijken. Het is derhalve zaak voor de VVD om voor de verkiezingen de samenwerking met de PVV af te zweren, want in alle andere denkbare coalities zal de VVD dan verreweg de grootste partij zijn en zal Mark Rutte gewoon weer minister president zijn. Het Vaderland moet gered worden uit de klauwen van het fascistoïde, economisch linkse, monster. Mark heeft in het Tv-programma “Buitenhof” deswegen in die geest ge-orakeld en een stellige belofte gedaan. En de VVD zag dat het goed was.

Mocht de VVD echter, tegen alle verwachting in, toch groter worden dan de PVV, dan zal Mark, zoals van hem te verwachten, zijn gelofte, zonder enige gewetenswroeging, breken en alsnog een coalitie vormen met de PVV en de SGP om zodoende zelf weer minister president te kunnen worden.

Als u zich afvraagt waar het begrip “algemeen belang” in dit verhaal een plaats krijgt, dan moet ik u teleurstellen. Het algemeen belang is in de visie en de strategie van de VVD totaal niet relevant, net zoals in de bedrijfsvoering van een onderneming het maatschappelijk belang niet of nauwelijks van belang is. Het gaat om geld verdienen, winst maken, macht verwerven etc. Niets meer en niet minder.

8 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

De zorgzame, onbaatzuchtige en liefdevolle mens verdwijnt om plaats te maken voor de super narcistische, hedonistische en machtsbeluste egoïst.

 

dsc_4306

 

De mens is een tragisch organisme. Het is een, fysiek inmiddels ietwat gedegenereerde, primaat met een sterk evolutionair doorontwikkeld zelfbewustzijn. Het bezit het vermogen om rationeel om te gaan met zijn handelen en denken. Echter, de gemiddelde mens doet dit lang niet altijd en laat zich heel vaak leiden door de woeste, archaïsche en ongetemperde driften die als een moerasgas vanuit zijn primitieve reptielenbrein naar boven borrelen. Existentiële angsten (doodsangst, xenofobie, hebzucht, machtswellust etc.) spelen in dit onbewuste proces uiteraard een hoofdrol. Vandaar de vele opportunistische fact-free argumenten, de volstrekt krankzinnige conspiratie-theorieën en het rotsvaste geloof in de eigen irrationele, bij elkaar gesprokkelde waarheden die het leven van alledag in onze westerse rechtse, neo-liberale samenleving overheersen. De eigen, verzonnen, waarheden die bijna altijd perfect aansluiten bij de eigen vaak gefrustreerde, rancuneuze en boze gemoedstoestand.
Mijn kennis probeer ik zoveel mogelijk bij elkaar te zoeken middels de zgn wetenschappelijke methode (lees daartoe o.m. het werk van wetenschapsfilosoof Karl Popper). Ik respecteer de uitkomsten van dergelijk onderzoek tot het moment dat geverifieerd wetenschappelijk vervolg-onderzoek aantoont dat ik mijn perceptie van de werkelijkheid dienaangaande moet bijstellen. Mijn opvatting van de werkelijkheid is niet geketend aan het onverbiddelijke roestvrije staal van een door mij zelf verzonnen absolute waarheid. Het rigide hanteren van absolute waarheden zal de mens nooit verder brengen. In tegendeel, een absolute waarheid belemmert het vrije, objectieve zicht op de fluïde, steeds veranderende werkelijkheid in grote mate.

Een van de grote boosdoeners en de kwade genius in onze contemporaine samenleving is het totaal verkeerde en giftige gebruik van de sociale media. Vooral de lager opgeleiden, die klaarblijkelijk steeds minder geneigd zijn om zichzelf en hun omgeving te relativeren of met humor te bezien of, wat eigenlijk nog veel tragischer is, jammer genoeg niet beschikken over de noodzakelijke intellectuele bagage om zulke vermogens te genereren, worden met name het slachtoffer van dit voortwoekerend kankergezwel. Men bevestigt elkaar steeds meer in allerlei onzin-redeneringen, men sluit zich in toenemende mate af voor andere ideeën of meningen en vervolgens gaat men als een gek tekeer tegen alles wat niet overeenkomt met de eigen, fanatiek gekoesterde, waarheden. Hetgeen resulteert in uiterst onsympathieke vormen van uitsluiting en verkettering (elitofobie, xenofobie, islamofobie, kortom angst voor alles wat men niet kent en alles waarmede men het niet eens is). De boze, laagopgeleide, witte 50 plusser (vooral de categorie: ‘Gemankeerd ouder alfa-mannetje’) gaat in dit verband geregeld helemaal los. Hij tiert, hij scheldt, hij discrimineert en hij lijkt er nog van te genieten ook. Ik bezie dit alles met grote verbijstering.

Sociale media zouden een zegen kunnen zijn voor de mensheid, maar tot dusver is dit discutabele fenomeen niets minder dan een globale pestilentie voor samenlevingen in hun algemeenheid.

Fanatiek nationalisme, en neo-fascisme liggen op de loer om, als ‘het volk’ daarom vraagt, in de nabije toekomst toe te slaan en onze samenleving in een hel te veranderen.
Begrippen zoals ‘liefdevol’, ‘solidariteit’, ‘invoelend vermogen’ en ‘medemenselijkheid’ worden steeds vaker geridiculiseerd en gedemoniseerd.
Wat overblijft is de egoïstische, super narcistische, hebzuchtige hedonist die iedereen die niet zo is als hijzelf uitlacht, bespot en uiteindelijk volkomen uitsluit.

Dit alles levert een uiterst rechtse, keiharde, zakelijke en volstrekt liefdeloze samenleving op waarin ik mij steeds minder thuis voel.

4 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

Revitalisering van mijn blog en “A Farewell to Facebook”.

Facebook Stop. 2016

 

 

 

Deksels nogantoe! Ik heb natuurlijk ook nog een blog, het goeie, ouwe, trouwe ‘Wereld en Verwondering’. Het is ongeveer een half jaar geleden dat ik daadwerkelijk min of meer stopte met dit blog omdat ik met heel veel privé – projecten bezig was en nog steeds ben. Mijn belangstelling gaat voornamelijk uit naar de geschiedwetenschappen, de theoretische natuurkunde en, uiteraard, naar de muziek. In een ver verleden volgde ik bij, wat toen nog de ‘Gelderse Leergangen’ heette, de opleiding MO – A en B geschiedenis; op gebied van de natuurkunde ben ik een geïnteresseerde leek die alle boeken van Brian Green, Stephen Hawking c.s. heeft verslonden en wat de muziek betreft heb ik samen met een goede vriend een kleine muziekstudio waar we zelf geschreven songs in elkaar knutselen (elk jaar een CD).

Wat de geschiedenis/filosofie betreft ben ik druk bezig met werkstukken over de vierde eeuw na Christus (waarom kon een ‘vreemde’ religie als het Christendom vaste voet aan de grond krijgen in het late Romeinse Rijk?), met een essay over de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog en met een kritiek op de filosofie van Spinoza. Daardoor verdween mijn blog begrijpelijkerwijze meer en meer uit mijn gezichtsveld.

Door een bizar toeval kwam ik onlangs weer op ‘Wereld en Verwondering’ terecht en kon ik aan de hand van de desbetreffende statistieken zien dat mijn blog gemiddeld 25 a 30 bezoekers en lezers per dag ontvangt. Dat is volgens mij niet zo heel erg veel, maar toch genoeg om te mogen constateren dat wat ik schrijf zo nu en dan kennelijk wel gelezen wordt. Inhoudelijke reacties op mijn artikelen kreeg en krijg ik nooit of slechts zeer zelden en dat vind ik best wel jammer, want wat is er nou leuker dan het inhoudelijk praten over geschiedenis, natuurkunde, politiek, filosofie of muziek.

Het lijkt me voor de continuïteit van mijn labeur wel relevant om de resultaten van de onderhavige projecten in de vorm van uitgebreide samenvattingen op mijn blog te zetten. Derhalve zal ik na mijn vakantie, zo midden juli 2016, de werkzaamheden aan mijn blog hervatten. En het lijkt me ook wel grappig om zo nu en dan even te reageren op maatschappelijke ontwikkelingen. Dit om stoom af te blazen en om de nihilistisch-destructieve publieke framing als witte boze 50-plusser nog eens voor de bühne te bevestigen.

Een blog bijhouden vereist discipline en doorzettingsvermogen. In beide zaken wil ik me verder bekwamen.

Tot midden september 2016! (ivm verlengde vakantie in Italie)

NB. Leuk om te weten. Onlangs heb ik mijn Facebookpagina laten verwijderen, Ja, ik schaam me diep, maar ik had een Facebookpagina! Op die pagina viel ik mijn vrienden lastig met, naar mijn stellige mening, interessante artikelen, die ik via de (elitaire) ‘Correspondent’ en de eclectisch operende nieuws-site ‘Blendle’ vergaarde. Het waren lappen tekst van soms wel meer dan twee A-4tjes. Mijn ‘vrienden’ spraken van een ‘woordenbrij’ en van hele ‘boekwerken’. Zij meden mijn Facebookpagina dan ook als de pest. Gelukkig heb ik mijn totaal foutieve inschatting op tijd kunnen herstellen door het perfide Facebook-gebeuren, ook wel treffend getypeerd door de aanduiding ‘Open Riool’, definitief vaarwel te zeggen. En ik mis het niet, moet ik zeggen, ja, misschien als kiespijn.

6 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

Neemt gebruik van geweld af? “The Better Angels of Our Nature”

 

Better Angels. Cover boek Pinker.  2016

Inleiding.

Eerst maar eens wat chaotische filosofie van de koude grond! Een en ander bijna onvermijdelijk veroorzaakt door mijn nadenken over de geschiedenis van het gebruik van geweld.

Mijn antwoord op de vraag of geweld, in de loop van de tijd gemeten, al dan niet afneemt of toeneemt is afhankelijk van de door mij gepercipieerde werkelijkheid dienaangaande. Maar bestaat er zoiets als een objectieve werkelijkheid? Bestaat er wel een werkelijkheid die helemaal los staat van de menselijke waarneming?

Naar mijn mening is het beeld dat wij van de werkelijkheid verkrijgen altijd gebaseerd op louter individuele perceptie. Het lijkt mij voor de hand liggend en wetenschappelijk (dus volgens de logica) verdedigbaar dat er in feite geen echte objectieve werkelijkheid bestaat en dat, wat wij ‘de objectieve werkelijkheid’ noemen, eigenlijk de som is van ongeveer 7 miljard individuele percepties. Mijn individuele perceptie van de werkelijkheid (de absolute werkelijkheid dus, want er kan voor mij per definitie geen andere werkelijkheid bestaan) wordt geconstitueerd en geschraagd door mijn overerfde genetische blauwdruk, waarvan de potentie zich realiseert door middel van externe prikkels, door de invloed van mijn directe en indirecte leefomgeving.

Directe en indirecte communicatie met anderen leert mij dat de door hen gepercipieerde werkelijkheid soms dicht bij mijn eigen werkelijkheid ligt, maar er soms ook mijlenver van verwijderd is. De rede kan orde scheppen in de chaos van die ongeveer 7 miljard individuele percepties. De rede is een evolutionair verworven hoedanigheid die ons helpt om onderling een, weliswaar illusoire, objectieve werkelijkheid af te spreken die in de praktijk voldoet om gezamenlijke uitspraken te doen over het reilen en zeilen van ons ruimte-tijdcontinuum. Deze, op de ratio gebaseerde, bouwstenen van logica en causaliteit noemen wij wetenschap. Als het om het definiëren van de werkelijkheid gaat sluit ik me voorlopig aan bij het gedachtegoed van Spinoza. Ik kan mijn werkelijkheid slechts echt doorgronden als ik gebruik maak van de rede, van de logica die ik in de natuurwetten besloten zie. De orde van de natuur is gerangschikt op basis van de rede, de logos.

In de “Ethica” gaat Spinoza uit van het begrip: SUBSTANTIE = het ene of oneindige dat onder en achter alle dingen is en alle “ZIJN” bevat en in zich verenigt Het is eeuwig, oneindig en volstrekt vanuit zichzelf bestaand. Spinoza stelt ‘substantie’ gelijk aan God of natuur. Voorlopig constateer ik dat er een ‘IK’ is en kennelijk ook een ‘Niet – IK’ die slechts door het ‘IK’ gekend kan worden. Uiteraard is het, filosofisch gezien, veel makkelijker om van een volstrekt buiten het ‘IK’ staande objectieve werkelijkheid uit te gaan. De meeste wetenschappers zijn dan ook overtuigde empiristen. Ik twijfel. Ik ben er nog niet uit.

Mijn persoonlijke perceptie is dat het gebruik van geweld door mensen om bepaalde doelen te bereiken steeds verder toeneemt. De nieuwsmedia, die ik vrij intensief volg, zijn daarvan de oorzaak. Zij berichten vrijwel uitsluitend over kommer en kwel. Goed nieuws is er niet of nauwelijks. Maar ik weet uit ervaring dat je met name op dat punt behoorlijk kritisch moet zijn. Hoe zit het nou echt? Ik was al voor mijzelf tot de conclusie gekomen dat een kritische houding eigenlijk onontbeerlijk is bij het consumeren van ‘nieuwsfeiten’. Goed nieuws is eigenlijk nooit echt nieuws. Als zaken goed gaan, dat wil zeggen als ze gaan zoals zij gemeenlijk behoren te gaan, vinden wij dit normaal en wat normaal is noemen wij geen nieuws. Slecht nieuws, dat wil zeggen nieuws over zaken die (bijna altijd op een negatieve manier) afwijken van het normale, is in feite dus echt nieuws. En echt nieuws betekent meestal hoge kijkcijfers en dus geld en invloed/macht.

In dat licht begon ik, enige jaren geleden, mijn perceptie over het constant toenemen van geweld kritisch te bekijken. Het was tijd om mijn perceptie te toetsen aan de perceptie van anderen, die het probleem veel rationeler, veel wetenschappelijker benaderden. En vrijwel meteen kwam ik uit bij meneer Steven Pinker en zijn boek “The Better Angels of Our Nature” , Allen Lane, an imprint of Penguin Books, 2011.

Steven Arthur Pinker, geboren op 18 september 1954 in Montreal, Canada, is hoogleraar aan de Harvard Universiteit. Hij is deskundig op het gebied van de evolutie-psychologie, de experimentele psychologie, de cognitieve wetenschap, linguistiek en de visuele cognitie. Beïnvloed o.m. door Noam Chomsky en Richard Dawkins. Hij schreef de volgende boeken: ‘How the mind works’, ‘The Blank Slate’, en de onderhavige dikke pil ‘The Better Angels of Our Nature’. Pinker is van joodse afkomst. Vader jurist/advocaat, moeder rector van een middelbare school. Hij is atheïst. Noch links, noch rechts, maar libertair. Wat dat betreft al een man naar mijn hart.

Pinker geeft in ‘The Better Angels of Our Nature’ een uitgebreide geschiedenis van het geweld en lardeert zijn verhaal met een massieve hoeveelheid aan statistieken en grafische voorstellingen.

De conclusie van Pinker is dat reeds gedurende lange tijdsperioden het gebruik van geweld afneemt. En hoogstwaarschijnlijk leven we nu met zijn allen in de meest vreedzame periode die onze soort ooit gekend heeft. De geweldafname was overigens niet regelmatig over de bestudeerde periode verdeeld en heeft zeker het nulpunt niet bereikt. Bovendien is er geen enkele garantie dat de relatief gestage afname van geweld in de toekomst zal voortduren. Wel is het een aanhoudende historische ontwikkeling die op verschillende wijzen zichtbaar is te maken op schalen van millennia tot enkele jaren en zich uitspreken over oorlogen, genociden, huiselijk geweld en de geweldadige behandeling van kinderen en dieren.

Steven Pinker noemt zes belangrijke terreinen waarop het geweld afnam en hij verklaart de directe aanleidingen door het noemen van de specifieke historische gebeurtenissen binnen het door hem behandelde tijdvak. Ook noemt hij de uiteindelijk dieper liggende oorzaken t.w. geo-historische krachten die een wisselwerking vertonen met de hersenfuncties van de mens die verantwoordelijk zijn voor geweld en geweldloosheid.

Het proces van Pacificatie.

In prehistorische tijden tot zo’n zesduizend jaar geleden, leefden de mensen in een toestand van anarchie zonder enige vorm van centraal bestuur. Hoe zag het leven van de mens eruit in die natuurlijke staat? Thomas Hobbes (1651) beschreef het als volgt: In afzondering, akelig, wreed en kort. Een eeuw later schreef Jean Jaques Rousseau: Niets kan lieflijker zijn dan de mens in zijn natuurlijke staat. Natuurlijk wisten beide Heren totaal niet wat het was om in een natuurlijke staat te leven. Tegenwoordig weten we meer via de forensische archeologie en kunnen we de vraag stellen welk deel van de prehistorische skeletten sporen van gewelddadige trauma’s vertonen. Daarbij blijkt dat 15% van de skeletten sporen vertonen van fatale gewelddadige trauma’s. Het cijfer voor de totale wereld in de twintigste eeuw bedraagt 3% en dan is werkelijk alles meegenomen wat met geweld samenhangt (ziekten, genociden, hongersnoden etc.)

Een andere betrouwbare bron is de etnografische bevolkingsstatistiek afkomstig van antropologen en etnografen die onder de contemporaine populaties van jager-verzamelaars etc leefden (Nieuw Guinea, Amazonegebied enz. ). Zij stelden vast dat op de 100.000 mensen 520 personen omkwamen door oorlogsgeweld. Vergeleken met de rest van de wereld is dat heel erg hoog (Duitsland in de twintigste eeuw: 144, Rusland in de twintigste eeuw: 135, Japan in de twintigste eeuw: 27, het gemiddelde voor de (statelijke) wereld: 60)

Uit deze cijfers kan men concluderen dat Hobbes gelijk had en dat Rousseau de zaken iets te romantisch voorstelde.

De directe oorzaak van de daling van geweld is het ontstaan van staten. De overheid stelt zich op tussen ruziemakende burgers. Hierover later meer.

Het Civilisatieproces. Het aantal moorden daalt met het verlopen van de tijd spectaculair. Zie daartoe de grafieken van Pinker. De term ‘Civilisatieproces’ leende Pinker van Norbert Elias, de beroemde Duitse socioloog. Voor het toenemen van de beschaving kunnen veel redenen worden aangewezen. Natuurlijk het ontstaan van Natie-staten met de ontwikkeling van strafrecht ( ‘The King’s Justice’ ), maar ook de infrastructuur van de handel werd veel omvattender. Geld en contracten kregen een steeds belangrijker rol. De transportmogelijkheden verbeterden aanzienlijk. Er was sprake van een ontwikkeling van het zgn zero-sum plunder ( er is er een die alles wint en de rest verliest) naar het zgn. positive-sum trade ( de bekende win-win situatie).

De Humanitaire Revolutie. Aanvankelijk werd het recht nog gehandhaafd middels vaak afschuwelijke martelpraktijken. Deze martelingen worden na verloop van de tijd allemaal afgeschaft. De gerechtelijke martelingen (grafiek), de doodstraf voor niet dodelijk misdaden, de doodstraf in Europa, de doodstraf in de VS, verdwijnen (grafiek). Ook andere wrede en onbeschaafde zaken verdwijnen langzamerhand, zoals heksenjacht, godsdienstvervolgingen, duelleren, de zgn. bloedsporten (sporten waarbij bloed vloeit), speciale gevangenissen voor schuldenaren, slavernij (voor Nederland in 1863 als een van de laatste Europese landen)

Directe aanleidingen tot de humanitaire revolutie zijn de uitvinding van de boekdrukkunst en de toenemende alfabetisering (De Verlichting, de bevolking is in toenemende mate geletterd waardoor kennis kan worden genomen van allerlei zaken en waardoor bijgeloof verdwijnt geleidelijk), maar ook de cosmopolitisering is belangrijk waardoor mensen meer inlevingsvermogen, meer empathie ontwikkelen en minder wreed worden.

De Lange en Nieuwe Vrede. Was de twintigste eeuw wel de meest gewelddadige eeuw? De meeste mensen die zulks beweren komen nooit met cijfers of grafieken van andere eeuwen. De zgn. vreedzame 19e eeuw kende immers ook zeer veel geweld en ellende. Zonder twijfel was de tweede wereldoorlog in absolute cijfers de meest dodelijke, maar zeker niet in relatieve cijfers ( zie daarvoor de desbetreffende grafieken )

De lange vrede wordt gekenmerkt door een, historisch gezien, nog nooit eerder voorgekomen daling in het aantal oorlogen tussen natie-staten.

Vanaf 1946 waren er geen oorlogen tussen de VS en de USSR (bijna iedereen ging ervan uit dat dit wel zou gebeuren), er werden geen nucleaire wapens gebruikt, er vonden sinds 1953 geen oorlogen meer plaats tussen de zgn. grootmachten (toen VS, USSR/Rusland, Engeland, Frankrijk, China), er waren geen oorlogen tussen West-Europese landen (voor 1945 gemiddeld twee oorlogen per jaar gedurende 600 jaar) en er vonden na 1946 geen oorlogen meer plaats tussen zgn. ontwikkelde landen ( 40 landen met het hoogste BNP per capita).

Wel waren er sinds 1946 meer burgeroorlogen en geïnternationaliseerde burgeroorlogen. Er waren veel onlangs onafhankelijk geworden staten (vooral in Afrika) met onbekwame regeringen die het moeste opnemen tegen opstandige bewegingen. Burgeroorlogen, echter, veroorzaakten wel beduidend minder oorlogsdoden dan oorlogen tussen natie-staten ( Grafieken ).

Wat zijn de dieper liggende oorzaken van de Lange en de Nieuwe Vrede.

Immanuel Kant beweerde in “Perpetual Peace” in 1795 dat er drie factoren zijn die bestuurders ontmoedigen om oorlog te voeren t.w. democratie, handel en een internationale gemeenschap. Onderzoekers Bruce Russett en John Oneal deden dienaangaande onderzoek en constateerden dat al de drie genoemde factoren in de tweede helft van de twintigste eeuw veel belangrijker zijn geworden. Zij hebben immens aan invloed gewonnen. Deze factoren zijn zekere statistische voorspellers van vrede, uiteraard bij verder gelijk blijvende omstandigheden.

De “Rechten” – Revolutie. Ook liet de tweede helft van de twintigste eeuw een enorme vooruitgang zien in het wettelijk bevestigen van de rechten van vele minderheidsgroeperingen. Emancipatie van de zwarte burger middels de wet op de burgerrechten in de VS, de emancipatie van vrouwen binnen grote groepen van de wereldbevolking, de gelijkberechtiging van de homoseksuele medemens, sterke afname van huiselijk geweld, bevestiging van de rechten van het kind, de bescherming van dieren, etc. etc. (grafieken).

Waarom is het gebruik van geweld in de loop van de tijd zo sterk afgenomen?

Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat de aard van de mens, zijn genetische hoedanigheid, mettertijd is veranderd. De mensen zouden hun biologische neigingen aangaande het gebruik van geweld kunnen zijn kwijtgeraakt.

Pinker acht dit zeer onwaarschijnlijk! En hij geeft duidelijk aan waarom hij dat vindt (de tijdsspanne voor genetische verandering is tekort! Bovendien zijn in de natuur/de aard van de contemporaine mens voldoende aanwijzingen te vinden voor het onveranderd en onverminderd aanwezig zijn van de drang tot geweld).

Wat ligt dan meer voor de hand?

Gesteld dient te worden dat onze menselijke natuur altijd al gebaseerd is geweest op combinaties van hersenfuncties die ons naar geweld doen neigen, maar net zo goed op systemen die ons weerhouden van het gebruik van geweld. Bepaalde historische omstandigheden bevorderen in toenemende mate de combinatie van hersenfuncties die ons weerhouden van geweld.

Uitgebreid onderzoek van de hersenfuncties wijst uit dat er niet één enkel systeem is aan te wijzen dat exclusief verantwoordelijk zou zijn voor het plegen van geweld of voor geweldloosheid.

Wij kunnen vijf bronnen voor menselijk geweld aanwijzen en vier voor geweldloosheid.

Pinker noemt voor elk de evolutionaire functie en de meest prominente neurologische substraten (die noem ik hier niet. Ik vind ze te specialistisch en te gedetailleerd) .

We onderscheiden m.b.t. Geweldpleging verschillende soorten geweld: woede, dominantie, wraak (moralistisch geweld), instrumenteel geweld en utopische Ideologieën.

Woede: primitief antwoord op pijn, angst en frustratie. De functie is het neutraliseren van een onmiddellijke dreiging.

Dominantie: de confrontatie tussen dieren om hun relatieve kracht/machtspositie vast te stellen. De zwakkere druipt af. De functie is dat beide kanten de nadelige gevolgen van een conflict kunnen vermijden. Bij individuen zien we het fenomeen van het ‘Alfa-mannetje’, bij groepen zien we het gedrag dat hoort bij het bevestigen van de etnische, raciale, nationale of religieuze suprematie.

Wraak (moralistisch geweld): Vergelding na het toebrengen van letsel en/of schade. Het gevoel dat vergelding gerechtvaardigd is, ja zelfs, verplicht is. De functie is duidelijk. Het dient als afschrikking voor de veroorzaker van letsel en/of schade en voor degenen die bij hem horen. Leuk om te weten is dat gevoelens van wraak uit dezelfde hersengebieden afkomstig zijn als het verlangen naar seks en het hunkeren naar chocolade. ‘Mijn wraak is zoet’. Ja mensen, het zit allemaal eenvoudiger in elkaar dan we soms geneigd zijn te denken.

Instrumenteel geweld: Gebruik van geweld als een middel om een bepaald doel te bereiken. Voorbeelden zijn: roof, plundering, verovering, verkrachting, uitschakeling van rivalen, preventieve verwijdering van dreigingen. Functie is zelfverrijking, lustbevrediging/machtswellust, veiligheid bevorderen.

Utopische ideologieën: het gedeelde geloof in een toekomstige wereld die voor altijd oneindig goed zal zijn voor iedereen. Dit soort krankzinnigheid zien we veel bij: militante en agressieve fundamentalistische religies, nationalisme, communisme, fascisme etc. Het rechtvaardigt het gebruik van geweld na een kosten-baten analyse. En als de doelen oneindig goed zijn dan mogen de toe te passen middelen op arbitraire wijze gewelddadig zijn en zijn de opponenten natuurlijk op volstrekt arbitraire wijze slecht. Dit alles onder het komische motto: ‘Je kunt geen omelet bakken zonder de eieren te breken’. Met dit verschil dat mensen geen eieren zijn!! Hier zien we niet zozeer neurale systemen aan het werk als wel sociale netwerken die in de ban zijn van de totale en ultieme waanzin en zich bedienen van hersenspoeling, nihilistisch conformisme, en intimidatie. Eea ligt meer op het terrein van de sociologie, de politicologie en alles wat dies meer zij. Hoedt u dus voor de machinaties en kwaadaardige influisteringen van religieuze fundamentalisten en seculiere terroristen.

Maar wat kunnen we aan alle bovengenoemde ellende doen? En zie, daar verschijnen onze ‘Better Angels’. Vier in getal.

Het zijn: Zelfbeheersing, Empathie, Moreel besef en de Rede.

Zelfbeheersing: het anticiperen op de consequenties van gedrag en het beheersen van gewelddadige impulsen.

Empathie: hier zijn verschillende soorten empathie te onderscheiden.

Namelijk: sensomotorische projectie, het gedachten-lezen-fenomeen, de emotionele besmetting, de meevoelende betrokkenheid. De laatste is de belangrijkste t.w. het voelen van andermans pijn. De functie is het hechten van de moeder en haar nakroost, haar naasten, vrienden en bondgenoten. We hebben het hier over het begrip sympathie. Sympathie is geen automatische zaak, het is geen neurologische reflex. Sympathie kan aan en af gezet worden!! Het wordt getriggerd door: verwantschap, gelijkenis, solidariteit en schattigheid. Dit heeft allemaal te maken met de afscheiding van het hormoon oxytocine.

Moreel besef: Dit heeft alles te maken met waarden, normen, taboe’s en wat al niet. Het gaat over tribalisme, gezag, zuiverheid, rechtvaardigheid.

De Rede, de Ratio: de objectieve, onbevooroordeelde analyse. En dit heeft alles te maken met de kennis en de taal.

Het is uitermate belangrijk om uit te vinden welke historische ontwikkelingen onze ‘Better Angels’ bevorderen dan wel voor het voetlicht brengen. Pinker noemt vier factoren.

Als eerste kan verwezen worden naar het begrip dat door Thomas Hobbes werd bedacht, te weten ‘The Leviathan’. Van groot belang voor het bevorderen van onze ‘Better Angels’ is het ontstaan van de natie-staat voorzien van een gerechtelijk systeem met het monopolie op de zwaardmacht. Zo’n staat kan: – de aanleiding of de stimulans voor een op roof gerichte aanval voorkomen of neutraliseren, – de behoefte aan in bezitneming vooraf, aan afschrikking en wraak verminderen, – de uit eigenbelang voortspruitende vooringenomenheid omzeilen, verminderen of doen verdwijnen. Beide belligerenten zijn er namelijk altijd vast van overtuigd dat de aanvallen van hun tegenstanders als onuitgelokte agressie zijn te betitelen en dat hun eigen agressie, hun eigen aanvallen, zijn te scharen onder de noemer van de gerechtvaardigde vergelding. Zo’n houding kan leiden tot een schier onomkeerbare neerwaartse spiraal van steeds verder toenemend geweld. Door tussenkomst van de staat kan een dergelijke vicieuze cirkel worden doorbroken.

Als tweede is er de ontwikkeling van de ‘Gentle Commerce’, de zachte handel. De theorie van de reeds eerder genoemde ‘Gentle Commerce’ voert ons terug naar de uitspraken dat – plundering en roof is een zero-sum game, hetgeen wil zeggen dat er sprake is van een situatie waarbij de belangen van beide partijen recht tegenover elkaar staan. De volledige winst van de een is het ultieme verlies van de ander, daarentegen is handel een positive-sum game waarbij iedereen wint en iedereen dus in principe tevreden is. Wij noemen dat een win-win-situatie. Door verbetering van allerlei technieken werden de mogelijkheden voor de handel immens veel groter. Er konden grotere afstanden overbrugd worden, er raakten steeds grotere groepen mensen bij betrokken en de prijzen konden steeds verder dalen en de welvaart steeds meer toenemen. Uiteindelijk blijkt het veel meer profijtelijk te zijn om goederen te kopen dan om ze te stelen.

Als derde is er de steeds meer uitbreidende cirkel van menselijke sympathie.

De cirkel van menselijke sympathie is elastisch, rekbaar (met behulp van het reeds eerder genoemde oxytocine-systeem dat zijn benevolente werk doet in onze hersenen). Aanvankelijk waren wij, bij gebrek aan aanwezigheid van anderen, slechts in staat om onze sympathie alleen maar aan een kleine kring van familie, naaste vrienden en bondgenoten te geven. Maar in de loop van de geschiedenis is die cirkel steeds groter geworden. Eerst was er slechts het dorp, vervolgens de clan, de gehele stam, de natie, andere rassen, beide seksen, de kinderen, andere soorten etc. De cirkel van mensen en wezens waarvoor we sympathie konden voelen werd dus door allerlei ontwikkelingen groter en groter. Maar wat waren nu precies die ontwikkelingen? Als eerste kan gesteld worden dat de kosmopolitische factor steeds groter werd door reizen en het verleggen van de horizon die met dat reizen samenhangt, er ontstond historisch besef, besef van de oorsprong van het eigen verleden en de groei naar de eigen situatie, literatuur en drama gingen een steeds grotere rol spelen in het dagelijkse leven, waardoor men zich als het ware vanzelf beter en meer kon gaan verplaatsen in de situatie van anderen, de journalistiek nam een grote vlucht waardoor men in toenemende mate geconfronteerd werd met totaal andere mensen en groepen, en met nieuws uit volslagen andere werelden.

Het zal duidelijk zijn dat wanneer men meer en meer in staat wordt gesteld zich het perspectief van echte en/of fictieve personen eigen te maken, de geest meer open komt te staan voor het vreemde, dit altijd zal resulteren in meer sympathie voor de medemens.

Als vierde factor kan ‘de Roltrap van de Rede’ genoemd worden. De rede gaat in de loop der tijd een steeds belangrijker plaats in nemen. Oorzaak van deze toename is ongetwijfeld de enorme toename van de geletterdheid. Door deze toename, door veel betere scholing, door intensiever wordend publiek debat etc.etc. was men steeds beter in staat om abstract te denken, beter te veralgemeniseren. Hierdoor kon men boven de eigen bekrompen gezichtspunten uitgroeien en leerde men te relativeren, waardoor het steeds moeilijker werd om consequent en blindelings je eigen belang boven dat van anderen te blijven stellen. Men geraakte ook steeds beter mentaal toegerust om de nutteloosheid van al die nihilistische en destructieve cycli te herkennen en erkennen. Door deze ontwikkelingen ging men geweld langzamerhand steeds meer als een probleem zien dat om een oplossing vroeg dan als een soort wedstrijd die gewonnen moest worden.

Er is bewijs voorhanden dat uitwijst dat het vermogen om abstract te redeneren (IQ) enorm is toegenomen. Wij noemen dat het Flynn-effect. Het gemiddelde IQ neemt per decade zo ongeveer drie procentpunten toe. (grafiek).

Daarbij komt ook dat, – mensen en groepen mensen met een hogere opleiding en een gemeten hogere intelligentie gemiddeld a. minder geweldmisdaden plegen, b. meer bereid zijn om mee te doen in bepaalde experimentele situaties (wat ik me hierbij moet voorstellen is me nog niet goed duidelijk), c. een meer liberale houding hebben inzake b.v. verzet tegen racisme, gelijkheid voor de homoseksuele medemens, vreemde culturen en de mensen die daarbij horen, d. meer ontvankelijk zijn voor democratie en democratische waarden. Onderzoek uit 2008 van Herbert Rindermann.

Waarom wijzen zoveel krachten in dezelfde richting?

Steven Pinker gelooft niet in religieuze, Hegeliaanse of occulte krachten of welke mystieke kracht dan ook.

Hij vergelijkt de ontwikkelingen met de beginselen van de speltheorie.

Geweld, zo schrijft hij, is in principe een sociaal dilemma.

geweld is verleidelijk voor de agressor, maar ruïneus voor het slachtoffer. Relatief wordt er altijd meer schade en ellende toegebracht aan het slachtoffer, dan dat het winst geeft voor de agressor.

Agressoren en slachtoffers kunnen op termijn bij wisselende omstandigheden van positie moeten wisselen.

De agressor wordt slachtoffer en het slachtoffer verandert in agressor.

Iedereen zou zowel materieel als mentaal beter af zijn wanneer geweld als oplossing voor problemen consequent zou worden afgewezen. De ratio zou zo moeten werken dat het onze, voortdurend op de loer liggende, emotionele geweld-impulsen kanaliseert en omzet in een vreedzame probleemoplossende dynamiek. We spreken hier van een zogenaamde win-win-situatie.

De vier hiervoor genoemde historische ontwikkelingen (het ontstaan van natie-staten, de ‘Gentle Commerce’ , de elastische cirkel van menselijke sympathie/empathie, de ratio/geletterdheid) hebben ervoor gezorgd dat de materiële, emotionele en cognitieve motieven van alle betrokken partijen en groepen om het gebruik van geweld te vermijden, enorm zijn toegenomen.

Kritiek op de conclusies van Steven Pinker.

 

Veel te veel statistieken en grafische voorstellingen. Methodiek? Interpretatie en afwegingen? Appels met peren vergelijken!!!! Soms zijn er teveel gegevens en zie je door de bomen het bos niet meer, dan weer zijn er te weinig gegevens om een solide wetenschappelijke uitspraak op te baseren. Lijkt mij tenminste. Ik heb liever een duidelijk talig verhaal zonder die hele pseudowetenschappelijke cijferbrij. Ik mis zelf de deskundigheid en de mogelijkheden om een en ander te verifiëren en te toetsen. Dus laat die cijferbrij maar weg zou ik zeggen.

De rol van de religie. Nergens lees ik iets over de, mijns inziens, best wel belangrijke rol van de religie in deze hele ontwikkeling. Religie is immers neurologisch te duiden, heeft een specifieke plek in bepaalde hersenfunctie-systemen (Zie ‘Why god won’t go away’ van Andrew Newberg, M.D., Eugene D’Aquili, M.D., Ph. D. and Vince Rause)

Het onderwerp is te groot, te veelomvattend. Mijns inziens is het boek te dik. Wellicht ware het beter geweest om het geheel multidisciplinair te benaderen. Er zijn nu teveel specialismen in een hand verenigd.

Ik vind de conclusies van Pinker te eenzijdig en veel te optimistisch. Er ligt te weinig nadruk op het cyclische patroon van ‘beschavingen’. Bovendien vind ik zelf dat alles er helemaal niet beter op wordt en dat alles er helemaal niet zo fijn en prachtig uitziet. Het hoogtepunt van onze Westerse cultuur ligt waarschijnlijk tussen 1950 en 2000 AD. Vanaf het eerste decennium in 2000 gaat het, volgens mij, eigenlijk vrij snel bergafwaarts met de ethiek, de welvaart en het welzijn. We komen kennelijk langzaam in de a-vitale decadente fase van onze ‘Beschaving’ terecht.  Ik constateer dat de onmachtige mens met open ogen zijn ondergang steeds sneller tegemoet treedt. Hij dreigt, in ieder geval hier in het Westen, kopje onder te gaan door een schrijnend tekort aan creativiteit en vindingrijkheid, door een volstrekt redeloze consumptieverslaving en door een chronisch gebrek aan zelfinzicht en zelfbeheersing. Het achterhaalde, egocentrische optimisme en het rare, volslagen ongegronde, vooruitgangsgeloof dat het boek van Pinker uitstraalt zie ik tegenwoordig vooral terug bij de grote groep oppervlakkige, super materialistische en vrij agressieve hedonisten die bij de waan van de dag leven en er een eer in stellen om geen idealen en geen visie op de toekomst te hebben. Bij de oude politiek dus. Dus bij onze politiek-economische elite eigenlijk. Bij al die ouderwetse mensen die nog steeds niet anders kunnen dan in termen van links of rechts denken. Bij mensen die gebukt gaan onder een anti-intellectueel conservatief wereldbeeld. Maar wat van dit alles nog het meest frustrerende is, is het feit dat voornoemd VVD-achtig, extreem nihilistisch, nep-optimisme het zoeken naar creatieve oplossingen voor de opdoemende problemen ernstig bemoeilijkt. De urgentie wordt niet gevoeld en ik ben bang dat men pas in beweging komt als men aan den lijve de problemen gaat ervaren die men in feite allang had moeten oplossen. En dan is het toch echt te laat.

Ik constateer dat het licht van morele en technische vooruitgang langzaam dooft in dit a-vitale en economisch-politiek conservatieve Avondland. En onze nakomelingen zullen het slachtoffer zijn van deze redeloze decadentie. De mens lijkt mij best tot veel goede en liefdevolle dingen in staat, maar voorwaarde is wel dat op korte termijn het conglomeraat van stroperige, conservatieve, destructieve, maar bovenal, harteloze krachten dat nu een duurzame en harmonieuze samenleving nog in de weg staat, zo snel mogelijk wordt opgeruimd.

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

A change is gonna come!!

Jeroen Bosch en het 'Het Laatste Oordeel' Middenpaneel. 2016

As hunger’s knocking on your doors again

2015

As hunger’s knocking on your door again

Your crazy world is going down in pain

You always felt superior, with your blue eyes and white skin

You’re lacking civil modesty, living your life of sin

But now the dice are cast and you are out

Your mind besieged by anger and by doubt

When the chips are down so your swindle is exposed

You try to hide your crimes but in the end you lose the most

Rivers overflowing, hurricanes and droughts

Greenhouse gas and climate change

and nature’s acting out

The white man’s burden’s always been a lie

you exploit, you rule, you justify

and now your reign is ending, the whole world is on fire

western rule is crumbling while flames are getting higher

As hunger’s knocking on your door once more

With a wild and wicked hate for you in store

You still think you’re superior, but doubt is cropping up

Your arrogance is waning and you’re running out of luck

Rivers overflowing, hurricanes and droughts

Greenhouse gas and climate change

and nature’s acting out.

 

 

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Ayn Rand. Een kwade genius.

 

Ayn-Rand. 2016

 

 

 

Wie was Ayn Rand?

Waarom was en is zij belangrijk?

Mijn samenvatting van haar “Filosofie” (Het ‘Objectivisme’).

Waarom ik het met heel veel van wat zij beweert totaal niet eens ben.

Inleiding.

Er is momenteel sprake van een vermeende escalatie van het vluchtelingenprobleem. Door geweld en gebrek gedwongen zijn veel inwoners van Syrië genoodzaakt hun land te ontvluchten en zich te begeven naar veiliger oorden. En dat geeft problemen. Een deel van die vluchtelingen (vooral vrouwen en kinderen) komen om op hun vlucht naar het Westen. Er is sprake van een acuut probleem. De Europese landen die de vluchtelingen moeten herbergen reageren met sterk gemengde gevoelens. Er zijn zelfs Europese landen, zoals het fascistoïde Hongarije en het xenofobe Tsjechië en Slowakije, die sterk afwijzend staan t.a.v. wat zij “gelukzoekers” en “economische vluchtelingen” noemen.

Een sterk verdeeld Europa doet dus, zoals gewoonlijk, nagenoeg niets. In Europa ontbreekt duidelijk de wil om vluchtelingen structureel te helpen. Grote semi-fascistoïde, populistisch-nationalistische volksbewegingen zijn verantwoordelijk voor deze vrij liefdeloze houding. “Eigen Europa eerst” of zoiets is kennelijk hun onsympathieke uitgangspunt.

Een foto van een verdronken Syrisch jongetje op het strand van Bodrum (Turkije) heeft de zaken nog verder op scherp gezet. Ook in ons eigen land.

En dat heeft mij aan het denken gebracht.

De huidige situatie is, mijns inziens, als volgt te kenmerken:

  • Er zijn in ons land mensen die willen helpen, zonder allerlei “maren en mitsen”,
  • Er zijn mensen die wel willen helpen, echter op strikte voorwaarden van allerlei “maren en mitsen” en
  • Er zijn mensen die helemaal niet willen helpen.

De eerste categorie ziet de nood van zijn medemens, laat zijn hart spreken en helpt zonder allerlei voorwaarden vooraf.

 

De tweede categorie wil wel helpen, maar doet dit schoorvoetend en op basis van door hen te stellen voorwaarden, onder het motto “Liever niet, eigenlijk, maar je kunt die mensen toch ook niet laten creperen”.

De derde categorie wil helemaal niets weten van die akelige “gelukszoekers” en “testosteronbommen”, wil onze grenzen sluiten en het “Verdrag van Schengen” per onmiddellijk opzeggen.

Ik heb begrepen dat de derde categorie behoorlijk groot is in Nederland. Zij bestaat voornamelijk uit mensen die politiek thuis horen bij de PVV, de VVD en de SGP, maar ook bij het conservatieve gedeelte van het CDA.

Dit zijn feiten en deze feiten zetten mij aan tot het onderzoeken van wat ten grondslag ligt aan de motieven van deze mensen.

Bij mijn analyse van de categorie “keiharde rechtse vluchtelingen-weigeraars” stuitte ik al snel op de naam “Ayn Rand”. De rest van mijn analyse aangaande de oorzaken van de verschillen in mens – en wereldbeeld van de door mij genoemde categorieën mensen is hier, vind ik, niet van belang. Ik wil het over Ayn Rand hebben en de (indirecte) invloed van haar ideeën op het mensbeeld van extreem rechts. De directe invloed van Ayn Rand in Nederland is te verwaarlozen.

Bij navraag onder kennissen, vrienden en familie bleek mij dat in Nederland nagenoeg niemand van haar gehoord heeft. En dat is vreemd omdat zij, zoals uit mijn verdere verhaal zal blijken, indirect, door onze kritiekloze en enthousiaste acceptie van de Amerikaanse cultuur, een enorme invloed heeft uitgeoefend, en nog steeds uitoefent, op het mensbeeld van de ultra rechtse mens hier te lande. Zij sluit met haar utopische “filosofie” van het “rationele eigenbelang” naadloos aan bij het gedachtegoed van rechts en heeft door haar boeken en lezingen het ,ook toen al bestaande, licht fascistoïde en puur kapitalistische wereldbeeld helpen versterken.

Wie was Ayn Rand?

Met betrekking tot bovengenoemde vraag heb ik de volgende boeken gelezen:

Ayn Rand. Jeff Britting. Overlook Duckworth. New York. Woodstock. London. 2004 Ayn Rand Institute (!!???) Bevooroordeeld.

Ayn Rand and the American Right. Goddess of the Market. Biography written by Jennifer Burns. Oxford. University Press. 2009/2011. Neutraal, min of meer.

The Virtue of Selfischness. A New concept of Egoism. Written by Ayn Rand. A Signet Book.A New American Library, division of the Penguin Group. 1964. Hoofdstuk 1 : “The Objectivist Ethics”. De filosoof zelf aan het woord over ethiek.

Ayn Rand Contra Human Nature. Greg S. Nyquist, Writers Club Press. San Jose, New York. Lincoln. Shanghai. In dit boek fileert Greg Nyquist de bizarre ‘filosofie’ van Ayn Rand. Hij toont met behulp van de logica aan dat wat Ayn Rand beweert echt apekool is!

Ayn Rand Nation. The hidden struggle for America’s soul. Gary Weiss. St. Martin’s Griffin. New York. Gary Weiss beschrijft de invloed van het vervreemdende rechtse gedachtegoed Van Ayn Rand op grote delen van de Amerikaanse samenleving. Hij wijst ook op de gevaren van deze ‘filosofie’ voor de echte Amerikaanse kernwaarden.

Roman: Ayn Rand. “De Eeuwige Bron”, “The Fountainhead”. Uitgeverij: Luitingh – Sijthoff. Veertiende druk. 2014. Slecht geschreven roman waarin Ayn Rand voor de zoveelste keer haar wereldbeeld duidelijk maakt. Een saai en onrealistisch boek over een autistische architect met grootheidswaan.

Artikelen:

Outline of John Galt’s speech. David Kelley. Atlas Society. David Kelley is the founder and chief intelectual officer (???) of teh Atlas Society. He has been active proponent of Objectivism for more than 25 years. (Cave !!!) Sterk bevooroordeeld.

Ayn Rand and the perversion of Libertarianism. This article appeared in Issue 34 of “Anarchy” (B.A.L. Press, New York). Kritiek op Ayn Rand.

Ayn Rand en de strijd om Amerika’s ziel. Floor Rusman. Artikel in Vrij Nederland.

The Unlikeliest Cult in History. Michael Shermer. Skeptic. Volume 2. Number 2. Kritiek op Ayn Rand. Vooral leuk zijn de reacties van lezers op dit artikel.

Ayn Rand. Uit Wikepedia, de vrije encyclopedie. De Nederlandse versie. Neutraal.

Blue-ray/DVD. Ayn Rand. A Sense of Life. Een documentaire van Michael Paxton. Neutraal.

Beknopte levensbeschrijving van Ayn Rand.

Ayn Rand werd op 2 februari 1905 geboren te St. Petersburg in het tsaristische Rusland. Haar geboortenaam is: Alissa Zinovievna Rosenbaum.

Haar geboorte viel in een roerig jaar. Het oproer kraaide. De eerste tekenen van de grote revolutie kondigden zich toen al aan ( Bloedige Zondag – mars op het winterpaleis vanTsaar Nicolaas II door uitgebuite arbeiders onder aanvoering van vadertje Georgy Gapon – in Sint-Petersburg op 22 januari 1905, muiterij op het oorlogsschip “De Potemkin” – Film Eisenstein in 1925 – en de pogrom van 18 – 21 october 1905 in Odessa: 400 joden gedood.)

Alissa Rosenbaum werd geboren in een gezin dat behoorden tot de hogere middenklasse in St. Petersburg. Haar vader, Zinovy Zacharovich Rosenbaum, had een een academische opleiding gehad en was zelfstandig apotheker. Haar moeder, Anna Borisovna Rosenbaum – Kaplan, was de dochter van een vermogende, succesvolle kleermaker. Zij was de intellectueel van die familie. Alissa had twee jongere zusters, Natasha en Nora. De verhouding van Alissa met haar vader was afstandelijk. De vader bemoeide zich niet met de opvoeding. De band met haar moeder was redelijk. Maar de moeder had, volgens Alissa, zo haar kuren. Alissa zelf werd door de moeder beschreven als antisociaal. Teruggetrokken, zonder vrienden of vriendinnen. Op haar dertiende komt zij tot de conclusie dat zij een atheïst is.

Alissa – vanaf nu zal ik haar Ayn Rand noemen – was volgens haar eigen zeggen een bijzonder intelligent kind. Zij was ook erg romantisch en helemaal idolaat van Amerikaanse Hollywoodfilms. En wel in die mate dat zij zelf onrealistische filmscenario’s ging schrijven over wilskrachtige, knappe, intelligente en dappere helden. Deze karaktereigenschappen kwamen volgens haar nog het meest overeen met haar eigen persoonlijkheidsstructuur.

Heel erg typerend vind ik het verhaal over de kleine Rand van Jeff Britting weergegeven in zijn beknopte biografie van Ayn Rand. De moeder van Ayn Rand gaf haar een abonnement op een Frans kinderblad. Het eerste dat onze kleine Ayn las was een verhaal over een hulpeloos weesjongentje en zijn vriendelijke peettante. Het verhaal vervulde de kleine meid met een gevoel van verveelde minachting. Een verhaal over een volwassen detective waarin een raadsel met behulp van de logica wordt opgelost was echter veel meer naar haar zin.

Op wat latere leeftijd had zij als idool en rolmodel een zekere Cyrus Paltons, die in een soort Rudyard Kipling – achtig verhaal als absolute held allerlei avonturen beleefde en zich door zijn intelligentie en zijn onverschrokkenheid uit de meest benarde situatie wist te redden. Cyrus was een lange, slanke, knappe man van het Kaukasische ras. Ayn kon helemaal wegzwijmelen bij de gedachte aan zoveel masculiene onverschrokkenheid en intelligentie.

Tijdens de revolutie van 1917 verloor het gezin al hun bezittingen, zij moesten vluchten, kwamen op de Krim terecht, maar gingen later weer terug naar Sint-Petersburg alwaar het gezin een heel klein kamertje mocht bewonen van het reusachtige appartementencomplex dat eens hun eigendom was en waar ook de apotheek was gevestigd.

Ayn Rand volgde in het communistische Petrograd ( Het vroegere Sint Petersburg) het normale middelbare schoolonderwijs. Zij had besloten om schrijver te worden. Zij leerde, naar haar eigen zeggen, veel sneller dan haar medestudenten en raakte dikwijls verveeld en ontstemd door de houding van haar leraren. Op haar eigen wijze vangt zij aan verhalen te schrijven waarbij de nadruk altijd ligt op individualiteit, doelgerichtheid en een voorliefde voor de knappe romantische held. Haar lievelingsschrijvers gedurende haar pubertijd zijn Victor Hugo, Alexandre Dumas, Edmond Rostand en wat later ook Schiller (heroïsche hoofdpersonages!) en Dostojevsky (het integreren van ethiek en prachtige plot-structuren).

Op 16 jarige leeftijd schrijft zij zich in bij de faculteit van de geschiedwetenschappen van de staatsuniversiteit van Petrograd (het latere Leningrad). In 1924 sluit ze haar studie af en begint ze aan de filmacademie in Petrograd. Hier komt zij veel te weten over de filmindustrie in het algemeen en de filmindustrie in de VS, vooral Hollywood, in het bijzonder. Zij ontwikkelt een mateloze en dweepzieke bewondering voor de Amerikaanse cultuur en is helemaal idolaat van New York. Zij besluit, met de goedkeuring van haar ouders, naar familie in de VS (Chicago) te gaan.

In 1926 vertrekt ze met het stoomschip “De Grasse” om nooit meer terug te keren in de Sovjet-Unie.

In de VS komt ze, na een kort verblijf bij haar familie in Chicago, eerst bij Cecil B DeMille. Zij wordt daar een soort leerling scenarioschrijver. Tijdens het maken van de “King of Kings” ontmoet zij Frank O’Connor, een onbekende acteur, voor het eerst. Deze Frank O’Connor heeft qua uiterlijk wel wat weg van de eerdergenoemde tandpastaheld Cyrus Paltons. Zij zal later met hem trouwen. Het huwelijk houdt, verbazingwekkend genoeg, meer dan vijftig jaar stand. In 1931 wordt zij alsnog Amerikaans staatsburger door haar huwelijk met Frank.

Langzaam ontwikkelt Ayn Rand haar filosofie ‘Het Objectivisme’. Dus naast het schrijven van allerlei scenario’s en korte verhalen, haar kantoorwerk bij RKO Radio Pictures, gaat de geestelijke ontwikkeling van Rand voort.

Haar eerste commerciële succes behaalde Ayn Rand met het script, genaamd “Red Pawn”. In het verhaal stelt Rand zich tot doel om het ultieme kwaad van de dictatuur aan de kaak te stellen, terwijl zij tevens het communisme gelijkstelt aan religie.

Ook schrijft zij in die tijd “We the Living” met als hoofdthema ‘de uitzonderlijke en unieke waarde van een mensenleven en het ultieme kwaad van de totalitaire staat die het recht opeist om dit individuele leven op te offeren (voor het algemeen belang). Midden jaren dertig begint Ayn Rand de Amerikaanse politiek van dichtbij te volgen. Zij is steeds succesvoller met haar schrijverij waardoor zij financieel min of meer onafhankelijk wordt en niet meer in loondienst hoeft te werken. Binnen het Amerikaanse politieke spectrum bevindt Ayn Rand zich aan de uiterst rechtse kant. Zij steunt Wendell Wilkie in zijn kandidatuur voor president tegenover de zittende president Roosevelt

In 1935 begint Rand met het schrijven van de ‘Fountainhead’. In 1943 wordt de roman uitgegeven door de uitgeverij Bobbs – Merrill op voorspraak van een dolenthousiaste jonge redacteur genaamd Archibald Ogden, nadat het door maar liefst twaalf andere uitgevers was afgewezen. De literaire elite, de literaire critici vinden het boek niks. Het volk is dol enthousiast. In juli 1945 zijn er meer dan 150.000 exemplaren van het boek over de toonbank gegaan. De roman staat onafgebroken in de “bestsellers-lists”. In 1947 getuigt Ayn Rand, als expert in het onderkennen van communistische propaganda, voor de “House Un – American Activities Committee”. Zij schrijft ook een “Screen Guide for Americans”, een soort handleiding met behulp waarvan de Amerikaan de perverse communistische propaganda kan ontmaskeren en voorkomen. Ayn Rand nestelt zich steeds dieper in de ultra rechtse politiek.

In 1951 begint Rand aan haar tweede grote roman. Dit keer wordt het een dikke pil van meer dan 1000 pagina’s die in 1957 wordt uitgegeven door uitgeverij Random House. Het boek heet “Atlas Shrugged”. Ook deze roman gaat over knappe, intelligente helden en apathische sufferds. En wel heel weinig helden en een heleboel onsympathieke, leugenachtige en niet-authentieke droeftoeters. De critici zijn niet mals. Zij sabelen het boek neer. De “filosofische” boodschap wordt belachelijk gemaakt. De intelectuele elite distantieert zich van dit malle boek. Maar het volk is wederom lyrisch. Uiteindelijk wordt het, na de bijbel, het meest gelezen boek in de Verenigde Staten.

Ayn Rand krijgt, terecht overigens, geen steun van de echte filosofen.

De rest van haar leven besteedt ze aan het verspreiden van haar vreemde gedachtegoed dat zij dus “Objectivisme” noemt. Het is akelig te weten dat haar invloed enorm groot is en steeds groter wordt. Ook in Nederland krijgt zij steeds meer volgers. Meneer Rutte vertelde dit jaar nog dat hij “The Fountainhead” een enorme inspiratiebron vond.

Zij overlijdt in 1982 op 77 jarige leeftijd.

De “Filosofie” van Ayn Rand

Het Objectivisme

De “Filosofie” van Ayn Rand is een bijzonder eigenaardige filosofie. En ik vraag me in goede gemoede af of je het wel een filosofie kunt noemen. Als ik haar bizarre gedachtegoed grofweg zou willen typeren zou je ik zeggen: ‘Het begint nergens, en het eindigt ook nergens’. Het is een vervreemdend conglomeraat van pseudowetenschap en “Wishful Thinking”. Maar vooral tragisch en betreurenswaardig vind ik het dat een licht autistische vrouw, op de golven van haar onverzettelijke dissidenten-rancune en haar irreële dweepzieke romantiek, allerlei irrationele onzin creëert, die vervolgens later door andere dwepers en volgers wordt opgepakt, wordt misbruikt en vilein wordt aangewend ten bate van hun eigen perverse doeleinden; doeleinden dewelken meestentijds kunnen worden teruggevoerd op hebzucht, zelfoverschatting en machtswellust. Ayn Rand is en was zeer zeker een uiterst kwade genius als het aankomt op het in stand houden van het super rechtse gedachtegoed in de Verenigde Staten en indirect dus in de rest van de wereld. Overigens voor zover er, in deze, überhaupt sprake kan zijn van enig relevant gedachtegoed.

Ik heb van haar warrige boekje “The Virtue of Selfishness”, slechts hoofdstuk 1 gelezen en mij onophoudelijk verbaasd. Het is een verzameling van gebazel en rabiate onzin.

Zij vat haar “Filosofie” , genaamd Het Objectivisme, als volgt samen:

Alles draait om de volgende vier zaken.

  1. Metafysica: Objectieve werkelijkheid.

  2. Epistemologie: Rede, ratio.

  3. Ethiek: Eigenbelang.

  4. Politiek: Kapitalisme.

Ad.1. De werkelijkheid bestaat als een objectieve entiteit. Feiten zijn feiten en staan los van gevoelens, de wensen, de hoop of de angsten van de mens.

Ad.2. De Ratio is het vermogen van de mens om alles wat hem/haar wordt aangereikt door zijn zintuigen, te identificeren en te integreren. De rede is het enige middel voor de mens om de werkelijkheid waar te nemen. Het is de enige bron van kennis voor de mens. Het is de enige leidraad voor zijn handelen en het is zijn basale overlevingsmechanisme.

Ad.3. Ieder mens is een doel op zichzelf en nooit een middel andermans doelen te bereiken. De mens moet om zijnentwil bestaan en niet om zichzelf op te offeren voor anderen, maar ook niet om anderen op te offeren ten bate van zichzelf. Het nastreven van zijn eigen rationele zelfbelang en van zijn eigen geluk is het hoogste morele doel in het leven.

Ad.4. Het ideale politiek-economische systeem is het “Laissez Faire”-kapitalisme. Het is een systeem waarin mensen niet met elkaar omgaan als slachtoffers en beulen, noch als meesters en knechten of slaven, maar als vrije kooplieden daarbij gebruik makend van de vrijwillige en vrije ruil die strekt tot wederzijds voordeel. Fysiek geweld is uit den boze. Er moet een hele kleine overheid zijn die zich beperkt tot zijn taak als maatschappelijke politieagent en daarmede de zakelijke rechten van de mens beschermt. Er is, uiteraard, een volledige scheiding tussen staat en economie. De staat wordt in stand gehouden door vrijwillige giften. Er wordt geen belasting geheven.

Tot zover de rammelende uitgangspunten van Ayn Rand. Ik neem aan dat u inmiddels schuddebuikend op de grond ligt te kronkelen van het lachen.

En toch zijn de geschifte geschriften van deze vrouw serieuze kost voor veel liberalen, super rechtse tea-party-gangers en meedogenloze, liefdeloze zakenlui. De mondiale economische macht ligt in de handen van de onmatigen, van de liefdeloze en antisociale behartigers van het eigenbelang.

De ultieme waarheid komt voor dit soort lieden, als het er echt op aan gaat komen, uit de loop van een geweer. Hun economische positie is uiteindelijk op brute macht gegrondvest.

 

Mijn kritiek op de “filosofie” van Ayn Rand. 2016

Ayn Rand is een bijzonder fenomeen. Dat valt niet te ontkennen. Ik vind dat zij met haar rare meningen veel meer kwaad heeft gedaan dan goed.

Zij is volstrekt onbekend in Europa (goddank!!), maar een beroemdheid in de Verenigde Staten. Na de bijbel, wordt zij daar het meest gelezen. Zij heeft met haar ideeën een grote invloed gehad op het gedachtegoed van de, politiek gezien, ultra rechtse mensen in Amerika.

Kort samengevat zegt zij: ‘Hebzucht is ethisch gezien het goede’, en ‘altruïsme is ethisch gezien het slechte’ .

Ik heb veel van haar boeken gelezen. En ik ben me rot geschrokken. Dit kan toch niet waar zijn. Zoveel egoïsme en machtswellust en zo weinig compassie, empathie of liefde.

Rand is getraumatiseerd in haar jeugd. Zij maakt op mij een autistische indruk. Humorloos en fanatiek. Er is sprake van kinderachtige dweperij. Ik zie alles verblindende eigendunk en een leven vol rancune, frustratie en persoonsverheerlijking.

Dit is niet goed. En ik hoop dat er in de wereld nog positieve krachten gemobiliseerd kunnen worden om dit ultieme “slechte” te bestrijden.

In zijn boek “Ayn Rand Contra Human Nature’ laat Greg Nyquist geen spaan heel van de bizarre en krankzinnige ideeën van Rand. Ik zal dat hier niet allemaal weergeven. U moet daarvoor het boek (in het Engels) zelf maar lezen.

Gary Weiss noemt de invloed van het gedachtegoed van Rand op het denken en handelen van veel, economisch en politiek, machtige Amerikanen terecht een gevaar voor de samenleving.

NB. Over het gedachtegoed van Ayn Rand gesproken en hoe dat uitpakt in de praktijk; afgelopen week zag ik op de verrekijk een programma van de EO over armoede. Zes mensen moesten aan den lijve meemaken wat armoede nu werkelijk betekent. Twee mannen van het gezelschap geloofde niet in armoede en gingen er van uit dat armoede is terug te voeren op eigen schuld en niets anders. Wat mij opviel was dat zij het argument van de eigen schuld hanteerden als smoes om niets aan armoede te willen doen. “Niet van mijn belastingcenten”. Wat mij ook opviel was hun volstrekt liefdeloze houding naar arme mensen. Zij beschouwden hun eigen waarheid als de Waarheid. De brute, kille en liefdeloze wijze waarop deze twee mannen zich meenden te moeten manifesteren deed mij de schellen weer eens van de ogen vallen, indachtig het gegeven dat deze twee mannen model staan voor misschien wel meer dan de helft van de Nederlandse bevolking. Eigenlijk te walgelijk en te beschamend voor woorden.

Een kind weet dat armoede in Nederland vaak wordt veroorzaakt door verkeerde persoonlijke keuzen. Om dat te snappen hoef je geen raketgeleerde te zijn. Maar dat je daaraan de houding verbindt om dan maar niets te doen en zeker niet te willen helpen om de nood van hulpbehoevende mensen te lenigen, vind ik ronduit verbijsterend. Ik ben van mening dat mensen met een dergelijke rabiaat liefdeloze houding een gevaar voor onze samenleving betekenen.

3 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized